Q. HORATIUS FLACCUS • OPERA ET COMMENTARII
CARM. ICARM. IICARM. IIICARM. IVCARM. SAEC.EP.SERM. ISERM. IIEPIST. IEPIST. IIA. P.

varia lectio et testimonia


opus et commentarii • varialectio et testimonia • prosodia et metra
1     humano capiti cervicem pictor equinam
humano capiti cervicem pictor equinam
pectori
pectore qinam
2     iungere si velit et varias inducere plumas
formaspartespennas
3     undique conlatis membris, ut turpiter atrum
undique conlatis membris, ut turpiter atrum
undique conlatis membris, ut turpiter atrum
undique conlatis membris, ut turpiter atrum
undique conlatis membris, ut turpiter atrum
collatiscollectis
menbris
aut
hirtum
atrum ¦¦ desinat in piscem – atram ¦¦ desinat in pristin
4     desinat in piscem mulier formosa superne,
desinat in piscem mulier formosa superne,
pristin
supernae
5     spectatum admissi risum teneatis, amici?
ammissimissi
6     credite, pisones, isti tabulae fore librum
pisonispissonespissonis
7     persimilem, cuius, velut aegri somnia, vanae
persimilem, cuius, velut aegri somnia, vanae
persimilem, cuius, velut aegri somnia, vanae
persimilem, cuius, velut aegri somnia, vanae
cui
velud
aegrisegriegris
sonnia
8     fingentur species, ut nec pes nec caput uni
fingentur species, ut nec pes nec caput uni
fingenterfingunturfringenturfunguntur
speties
9     reddatur formae. pictoribus atque poetis
forme
10     quidlibet audendi semper fuit aequa potestas.’
quidlibet audendi semper fuit aequa potestas.’
quaelibetquodlibet
audiendi
11     scimus, et hanc veniam petimusque damusque vicissim;
12     sed non ut placidis coeant inmitia, non ut
immitia
13     serpentes avibus geminentur, tigribus agni.
serpentes avibus geminentur, tigribus agni.
tygribus
acni
14     inceptis gravibus plerumque et magna professis
15     purpureus, late qui splendeat, unus et alter
purpereus
16     adsuitur pannus, cum lucus et ara dianae
adsuitur pannus, cum lucus et ara dianae
assuitur
diane
17     et properantis aquae per amoenos ambitus agros
aut
18     aut flumen rhenum aut pluvius describitur arcus;
aut flumen rhenum aut pluvius describitur arcus;
renirenumrhenirhenus
fluvius
19     sed nunc non erat his locus. et fortasse cupressum
nec
20     scis simulare: quid hoc, si fractis enatat exspes
scis simulare: quid hoc, si fractis enatat exspes
scis simulare: quid hoc, si fractis enatat exspes
scis simulare: quid hoc, si fractis enatat exspes
similare
quod
si fractis enatat exspes ¦¦ navibus, aere dato qui – si, ut fractis innatet exspes ¦¦ navibus, aere dato quis
expersexpes
21     navibus, aere dato qui pingitur? amphora coepit
navibus, aere dato qui pingitur? amphora coepit
navibus, aere dato qui pingitur? amphora coepit
pinguitur
anfora
cepit
22     institui: currente rota cur urceus exit?
23     denique sit quodvis, simplex dumtaxat et unum.
denique sit quodvis, simplex dumtaxat et unum.
denique sit quodvis, simplex dumtaxat et unum.
sit
quid visquidvisquod vis
dum taxatduntaxat
24     maxima pars vatum, pater et iuvenes patre digni,
25     decipimur specie recti: brevis esse laboro,
decipimur specie recti: brevis esse laboro,
spetie
recti specie
26     obscurus fio; sectantem levia nervi
lenia
27     deficiunt animique; professus grandia turget;
28     serpit humi tutus nimium timidusque procellae:
serpit humi tutus nimium timidusque procellae:
cautus
timusque
29     qui variare cupit rem prodigialiter unam,
una
30     delphinum silvis adpingit, fluctibus aprum:
delphinum silvis adpingit, fluctibus aprum:
delfianumdelfinum
appinguitappingit
31     in vitium ducit culpae fuga, si caret arte.
in vitium ducit culpae fuga, si caret arte.
vitum
culpae ducit
32     aemilium circa ludum faber imus et unguis
aemilium circa ludum faber imus et unguis
aemilium circa ludum faber imus et unguis
aemilium circa ludum faber imus et unguis
aemilium circa ludum faber imus et unguis
aemelium
fabrum
fabri manus
inritusunus
ungues
33     exprimet et mollis imitabitur aere capillos,
exprimet et mollis imitabitur aere capillos,
molles
arte
34     infelix operis summa, quia ponere totum
infelix operis summa, quia ponere totum
operis, summa
suma
35     nesciet: hunc ego me, si quid componere curem,
nesciet: hunc ego me, si quid componere curem,
nesciet: hunc ego me, si quid componere curem,
nesciet: hunc ego me, si quid componere curem,
nesc&nesciatnescit
egomet
conponere
curae
36     non magis esse velim quam naso vivere pravo,
pravo vivere naso
37     spectandum nigris oculis nigroque capillo.
data corrupta
38     sumite materiam vestris, qui scribitis, aequam
39     viribus et versate diu, quid ferre recusent,
40     quid valeant umeri. cui lecta potenter erit res,
41     nec facundia deseret hunc nec lucidus ordo.
42     ordinis haec virtus erit et venus, aut ego fallor,
43     ut iam nunc dicat iam nunc debentia dici,
44     pleraque differat et praesens in tempus omittat.
pleraque differat et praesens in tempus omittat.
pleraque differat et praesens in tempus omittat.
reliqua
presens
tempore
45     [46] in verbis etiam tenuis cautusque serendis
46     [45] hoc amet, hoc spernat promissi carminis auctor.
sperat
47     dixeris egregie, notum si callida verbum
dixeris egregie, notum si callida verbum
dixerit
egreie
48     reddiderit iunctura novum. si forte necesse est
reddiderit iunctura novum. si forte necesse est
reddiderit iunctura novum. si forte necesse est
novom
necessest
est
49     indiciis monstrare recentibus abdita rerum et
indiciis monstrare recentibus abdita rerum et
indiciis monstrare recentibus abdita rerum et
luditiis
formaformare
et
50     fingere cinctutis non exaudita cethegis,
fingere cinctutis non exaudita cethegis,
cintutis
nos
51     continget dabiturque licentia sumpta pudenter,
prudenter
52     et nova fictaque nuper habebunt verba fidem, si
factaque
53     graeco fonte cadent parce detorta. quid autem
graeco fonte cadent parce detorta. quid autem
graeco fonte cadent parce detorta. quid autem
graeco fonte cadent parce detorta. quid autem
greco
cadantcadunt
arte
autem?
54     caecilio plautoque dabit romanus ademptum
caecilio plautoque dabit romanus ademptum
caecilio plautoque dabit romanus ademptum
cecilio
dabatdedit
adeptum
55     vergilio varioque? ego cur, adquirere pauca
vergilio varioque? ego cur, adquirere pauca
vergilio varioque? ego cur, adquirere pauca
vigiliovirgilio
varoque
ac quirereacquirere
56     si possum, invideor, cum lingua catonis et enni
si possum, invideor, cum lingua catonis et enni
possim
enniihennij
57     sermonem patrium ditaverit et nova rerum
58     nomina protulerit? licuit semperque licebit
pretulerit
59     signatum praesente nota producere nomen.
signatum praesente nota producere nomen.
signatum praesente nota producere nomen.
presente
procudere
nummun
60     ut silvae foliis pronos mutantur in annos,
ut silvae foliis pronos mutantur in annos,
ut silvae foliis pronos mutantur in annos,
ut silvae foliis pronos mutantur in annos,
ut silvae foliis pronos mutantur in annos,
folia in silvisfoliis silvesilvae floressilve folissilvis folia
e foliis, pronos nutant ubi
per nosprivos
nova progignunturprogenerantursi commutantur
imitanturmotanturnudanturviduantur
61     prima cadunt: ita verborum vetus interit aetas,
prima cadunt: ita verborum vetus interit aetas,
pomapriscaprivaprona
usus
62     et iuvenum ritu florent modo nata vigentque.
virentque
63     debemur morti nos nostraque: sive receptus
debemur morti nos nostraque: sive receptus
debemusdebentur
mutatur formam
64     terra neptunus classes aquilonibus arcet,
65     regis opus, sterilisve diu palus aptaque remis
regis opus, sterilisve diu palus aptaque remis
regis opus, sterilisve diu palus aptaque remis
regis opus, sterilisve diu palus aptaque remis
regium
sterelisvesterilisque
palus diupalus prius
actaqueagitataqueaptataquedudum actaqueolimpulsataque
66     vicinas urbes alit et grave sentit aratrum,
67     seu cursum mutavit iniquum frugibus amnis
seu cursum mutavit iniquum frugibus amnis
seu cursum mutavit iniquum frugibus amnis
motavit
iniquminiquom
annisarnus
68     doctus iter melius: mortalia facta peribunt,
doctus iter melius: mortalia facta peribunt,
inter
cuncta
69     nedum sermonum stet honos et gratia vivax.
gracia
70     multa renascentur quae iam cecidere cadentque
que
71     quae nunc sunt in honore vocabula, si volet usus,
quae nunc sunt in honore vocabula, si volet usus,
quae nunc sunt in honore vocabula, si volet usus,
sunt nunc
vocula
sic
72     quem penes arbitrium est et ius et norma loquendi.
quem penes arbitrium est et ius et norma loquendi.
arbitriumst
vis
73     res gestae regumque ducumque et tristia bella
geste regum
74     quo scribi possent numero, monstravit homerus;
quo scribi possent numero, monstravit homerus;
possent scribi
possint numero scribi
75     versibus inpariter iunctis querimonia primum,
versibus inpariter iunctis querimonia primum,
versibus inpariter iunctis querimonia primum,
impariter
quærimoniaquaeremoniaqueremonia
prima
76     post etiam inclusa est voti sententia compos;
post etiam inclusa est voti sententia compos;
post etiam inclusa est voti sententia compos;
iuncta estiunctisiunctus
est
conpos
77     quis tamen exiguos elegos emiserit auctor,
78     grammatici certant et adhuc sub iudice lis est;
gramatici
79     archilochum proprio rabies armavit iambo;
archilochum proprio rabies armavit iambo;
archilocum
armabit
80     hunc socci cepere pedem grandesque cothurni,
hunc socci cepere pedem grandesque cothurni,
hunc socci cepere pedem grandesque cothurni,
coepere
grandesque
coturni
81     alternis aptum sermonibus et popularis
populares
82     vincentem strepitus et natum rebus agendis;
83     musa dedit fidibus divos puerosque deorum
divus
84     et pugilem victorem et equum certamine primum
equom
85     et iuvenum curas et libera vina referre:
86     descriptas servare vices operumque colores
descriptadiscriprtas
87     cur ego si nequeo ignoroque poeta salutor?
88     cur nescire pudens prave quam discere malo?
89     versibus exponi tragicis res comica non volt;
versibus exponi tragicis res comica non volt;
verbis
vult
90     indignatur item privatis ac prope socco
91     dignis carminibus narrari cena thyestae:
dignis carminibus narrari cena thyestae:
caena
thiestaethiestethyreste
92     singula quaeque locum teneant sortita decentem.
decenterducemducentem
93     interdum tamen et vocem comoedia tollit
commediacomediaconmedia
94     iratusque chremes tumido delitigat ore;
iratusque chremes tumido delitigat ore;
iratusque chremes tumido delitigat ore;
iratusque chremes tumido delitigat ore;
iratus
cremescrhemes
timido
desaevietdilitigat
95     et tragicus plerumque dolet sermone pedestri,
96     telephus et peleus cum pauper et exsul uterque
telephus et peleus cum pauper et exsul uterque
telephus et peleus cum pauper et exsul uterque
thelephus
aut peleus
nec
97     proicit ampullas et sesquipedalia verba,
proicit ampullas et sesquipedalia verba,
proiicit
sexquipedalia
98     si curat cor spectantis tetigisse querella.
si curat cor spectantis tetigisse querella.
curas
quaerelaquaerellaquerelaquerila
99     non satis est pulchra esse poemata: dulcia sunto
pulcrapura
100     et quocumque volent animum auditoris agunto.
volunt
101     ut ridentibus adrident, ita flentibus adflent
ut ridentibus adrident, ita flentibus adflent
arrident
adflantadsintadsuntassintassunt
102     humani voltus. si vis me flere, dolendum est
humani voltus. si vis me flere, dolendum est
vultus
me visne dolere?si me vis flere
103     primum ipsi tibi: tum tua me infortunia laedent,
primum ipsi tibi: tum tua me infortunia laedent,
nunctunc
ledentleduntloedent
104     telephe vel peleu; male si mandata loqueris,
telephe vel peleu; male si mandata loqueris,
telephe vel peleu; male si mandata loqueris,
telefe
mala
requiris
105     aut dormitabo aut ridebo. tristia maestum
aut dormitabo aut ridebo. tristia maestum
aut dormitabo aut ridebo. tristia maestum
domitabo
tristitia
mestummoestum
106     voltum verba decent, iratum plena minarum,
voltum verba decent, iratum plena minarum,
voltum verba decent, iratum plena minarum,
vultum
laetum urbana decentverba decent vultum
delectent
107     ludentem lasciva, severum seria dictu.
lascivia
108     format enim natura prius nos intus ad omnem
109     fortunarum habitum: iuvat aut inpellit ad iram
fortunarum habitum: iuvat aut inpellit ad iram
atque
impelitimpellit
110     aut ad humum maerore gravi deducit et angit:
aut ad humum maerore gravi deducit et angit:
umum
meroremoerore
111     post effert animi motus interprete lingua.
post effert animi motus interprete lingua.
post effert animi motus interprete lingua.
effereefferetet certi
effert
interp&re
112     si dicentis erunt fortunis absona dicta,
113     romani tollent equites peditesque cachinnum.
romani tollent equites peditesque cachinnum.
rumani
chachinnumchachinum
114     intererit multum, davosne loquatur an heros,
intererit multum, davosne loquatur an heros,
intererit multum, davosne loquatur an heros,
davusnedivosnedivusnedivusque
davusne loquatur erosnedavusne loquatur herusnedivesne loquatur an hirusdivesne loquatur an irus
haeros
115     maturusne senex an adhuc florente iuventa
maturus nematurus vematurusve
116     fervidus, et matrona potens an sedula nutrix,
fervidus, et matrona potens an sedula nutrix,
an matrona
parens
117     mercatorne vagus cultorne virentis agelli,
mercatorne vagus cultorne virentis agelli,
mercatorne vagus cultorne virentis agelli,
mercatorne vagus cultorne virentis agelli,
mercator nemercator vemercatorve
cultorve
vigentis
virentis
118     colchus an assyrius, thebis nutritus an argis.
asiriusassiriusasyrius
119     aut famam sequere aut sibi convenientia finge
aut famam sequere aut sibi convenientia finge
aut famam sequere aut sibi convenientia finge
si quere
conveniencia
finge ¦¦ scriptor. – finge. ¦¦ scriptor
120     scriptor. honoratum si forte reponis achillem,
scriptor. honoratum si forte reponis achillem,
homereumhomeriacumhonoratus
achillen
121     inpiger, iracundus, inexorabilis, acer
impierimpiger
122     iura neget sibi nata, nihil non adroget armis.
iura neget sibi nata, nihil non adroget armis.
iura neget sibi nata, nihil non adroget armis.
iura neget sibi nata, nihil non adroget armis.
negat
sibi negat
nichil
adrog&arrogatarroget
123     sit medea ferox invictaque, flebilis ino,
sit medea ferox invictaque, flebilis ino,
media
ino, ¦¦ perfidus – ¦¦ in perfidus
124     perfidus ixion, io vaga, tristis orestes.
perfidus ixion, io vaga, tristis orestes.
ixionia vaga
horesteshorrestes
125     siquid inexpertum scaenae conmittis et audes
scenae
126     personam formare novam, servetur ad imum,
127     qualis ab incepto processerit, et sibi constet.
incoepto
128     difficile est proprie communia dicere, tuque
difficile est proprie communia dicere, tuque
propriae
dicere communia
129     rectius iliacum carmen deducis in actus
rectius iliacum carmen deducis in actus
carmen diduciscarnen deducisdeducis carmen
deduxes
130     quam si proferres ignota indictaque primus:
quam si proferres ignota indictaque primus:
quam si proferres ignota indictaque primus:
sic
proferre sicnota
primis
131     publica materies privati iuris erit, si
puplica
132     non circa vilem patulumque moraberis orbem
non circa vilem patulumque moraberis orbem
nec
orbem,orbem.
133     nec verbo verbum curabis reddere fidus
verbum verbo
134     interpres nec desilies imitator in artum,
interpres nec desilies imitator in artum,
interpres nec desilies imitator in artum,
disiliesdissilies
imitatur
arctumarcum
135     unde pedem proferre pudor vetet aut operis lex,
pudor proferre pedemreferre pudor vetat
136     nec sic incipies, ut scriptor cyclicus olim:
nec sic incipies, ut scriptor cyclicus olim:
ut
ciclicuscicliusciclycuscilicuscyclius
137     ‘fortunam priami cantabo et nobile bellum.’
‘fortunam priami cantabo et nobile bellum.’
cantarat
regnum
138     quid dignum tanto feret hic promissor hiatu?
quid dignum tanto feret hic promissor hiatu?
quid dignum tanto feret hic promissor hiatu?
quid dignum tanto feret hic promissor hiatu?
quid dignum tanto feret hic promissor hiatu?
tanto dignum
dignum fer& tanto
feret hic tanto
fieret
hic
139     parturient montes, nascetur ridiculus mus.
partuentparturiunt
140     quanto rectius hic, qui nil molitur inepte:
quanto rectius hic, qui nil molitur inepte:
quando
nichilnihi
141     ‘dic mihi, musa, virum, captae post tempora troiae
‘dic mihi, musa, virum, captae post tempora troiae
‘dic mihi, musa, virum, captae post tempora troiae
‘dic mihi, musa, virum, captae post tempora troiae
capte
post captae tempora
postempora
funerameniamoeniapergama
142     qui mores hominum multorum vidit et urbes.
qui mores hominum multorum vidit et urbes.
quis
vid&
143     non fumum ex fulgore, sed ex fumo dare lucem
144     cogitat, ut speciosa dehinc miracula promat,
spetiosa
145     antiphaten scyllamque et cum cyclope charybdim;
antiphaten scyllamque et cum cyclope charybdim;
antiphaten scyllamque et cum cyclope charybdim;
antiphaten scyllamque et cum cyclope charybdim;
antiphaten scyllamque et cum cyclope charybdim;
antipatenantipathenantiphatemantiphathen
circamqueschillamquescillamque
cum
ciclope
caribdimcaribdincharibdim
146     nec reditum diomedis ab interitu meleagri
147     nec gemino bellum troianum orditur ab ovo:
nec gemino bellum troianum orditur ab ovo:
nec gemino bellum troianum orditur ab ovo:
et
troiae sortitur
aevohevo
148     semper ad eventum festinat et in medias res
semper ad eventum festinat et in medias res
senper
adeventum
149     non secus ac notas auditorem rapit et quae
non secus ac notas auditorem rapit et quae
hautnec
auditas
150     desperat tractata nitescere posse relinquit
tracta
151     atque ita mentitur, sic veris falsa remiscet,
152     primo ne medium, medio ne discrepet imum.
153     tu, quid ego et populus mecum desideret, audi,
154     si plausoris eges aulaea manentis et usque
si plausoris eges aulaea manentis et usque
si plausoris eges aulaea manentis et usque
si fautoris egesspectatoris eges
plosorisplus orisplusoris
aulaeaulea
155     sessuri, donec cantor ‘vos plaudite’ dicat.
sessorisesuri
156     aetatis cuiusque notandi sunt tibi mores,
157     mobilibusque decor naturis dandus et annis.
mobilibusque decor naturis dandus et annis.
nobilibusque
maturis
158     reddere qui voces iam scit puer et pede certo
reddere qui voces iam scit puer et pede certo
redere
cum
159     signat humum, gestit paribus conludere et iram
signat humum, gestit paribus conludere et iram
colludere
plura
160     colligit ac ponit temere et mutatur in horas.
colligit ac ponit temere et mutatur in horas.
colligit ac ponit temere et mutatur in horas.
colligit ac ponit temere et mutatur in horas.
colligit ac ponit temere et mutatur in horas.
concipit
ac ponetaut ponitet ponit
te metere
motatur
hora
161     inberbis iuvenis, tandem custode remoto,
imberbisimberbusinberbus
162     gaudet equis canibusque et aprici gramine campi,
æquis
163     cereus in vitium flecti, monitoribus asper,
cereus in vitium flecti, monitoribus asper,
cereus in vitium flecti, monitoribus asper,
caereusferens
vicium
flectit
164     utilium tardus provisor, prodigus aeris,
165     sublimis cupidusque et amata relinquere pernix.
cupidus
166     conversis studiis aetas animusque virilis
conversis studiis aetas animusque virilis
conversis studiis aetas animusque virilis
conversi
animumque
viriles
167     quaerit opes et amicitias, inservit honori,
quaerit opes et amicitias, inservit honori,
querit
amiticiasamititias
168     conmisisse cavet quod mox mutare laboret.
conmisisse cavet quod mox mutare laboret.
commisissecommississe
mox motaremox munirepermutare
169     multa senem circumveniunt incommoda, vel quod
incomoda
170     quaerit et inventis miser abstinet ac timet uti,
quaerit et inventis miser abstinet ac timet uti,
quaerit et inventis miser abstinet ac timet uti,
querit
&
ac timet
171     vel quod res omnis timide gelideque ministrat,
vel quod res omnis timide gelideque ministrat,
vel quod res omnis timide gelideque ministrat,
vel quod res omnis timide gelideque ministrat,
vel quod res omnis timide gelideque ministrat,
quia
omnes
tumide
gelide timideque
gelique
172     dilator, spe longus, iners avidusque futuri,
dilator, spe longus, iners avidusque futuri,
dilator, spe longus, iners avidusque futuri,
delator
lentus
pavidusque
173     difficilis, querulus, laudator temporis acti
difficilis, querulus, laudator temporis acti
dificilis
quærulus
174     se puero, castigator censorque minorum.
censor castigatorque
175     multa ferunt anni venientes commoda secum,
multa ferunt anni venientes commoda secum,
venientis
comoda
176     multa recedentes adimunt: ne forte seniles
multa recedentes adimunt: ne forte seniles
recedentis
viriles
177     mandentur iuveni partes pueroque viriles:
mandantur
178     semper in adiunctis aevoque morabitur aptis.
semper in adiunctis aevoque morabitur aptis.
morabimur
apti
179     aut agitur res in scaenis aut acta refertur.
aut agitur res in scaenis aut acta refertur.
scenis
scaenis
180     segnius inritant animos demissa per aurem
segnius inritant animos demissa per aurem
segnius inritant animos demissa per aurem
irritentirritant
dimissaemissa
aures
181     quam quae sunt oculis subiecta fidelibus et quae
quam quae sunt oculis subiecta fidelibus et quae
quamque
etque
182     ipse sibi tradit spectator: non tamen intus
183     digna geri promes in scaenam multaque tolles
scenam
184     ex oculis, quae mox narret facundia praesens:
ex oculis, quae mox narret facundia praesens:
que
presens facundia narr&
185     ne pueros coram populo medea trucidet
necneu
186     aut humana palam coquat exta nefarius atreus
aut humana palam coquat exta nefarius atreus
quoquat
nefar
187     aut in avem procne vertatur, cadmus in anguem.
progne
188     quodcumque ostendis mihi sic, incredulus odi.
189     neve minor neu sit quinto productior actu
neve minor neu sit quinto productior actu
neve minor neu sit quinto productior actu
nec
fit
victo
190     fabula quae posci volt et spectanda reponi.
fabula quae posci volt et spectanda reponi.
fabula quae posci volt et spectanda reponi.
fabula quae posci volt et spectanda reponi.
que
vult
& spectandaet exspectandaet spectata
reposci
191     nec deus intersit, nisi dignus vindice nodus
nec deus intersit, nisi dignus vindice nodus
neneunon
iudice
192     inciderit, nec quarta loqui persona laboret.
inciderit, nec quarta loqui persona laboret.
ne
nequarta
193     actoris partis chorus officiumque virile
actoris partis chorus officiumque virile
actoris partis chorus officiumque virile
auctoris
parteispartes
offitiumque
194     defendat, neu quid medios intercinat actus
defendat, neu quid medios intercinat actus
moedios
indercidatintercenat
195     quod non proposito conducat et haereat apte.
quod non proposito conducat et haereat apte.
hereat
aptae
196     ille bonis faveatque et consilietur amice
ille bonis faveatque et consilietur amice
illi
amiciamicis
197     et regat iratos et amet pacare tumentis,
et regat iratos et amet pacare tumentis,
et regat iratos et amet pacare tumentis,
amat
paccarepecarepeccare
timentestimentistumentes
198     ille dapes laudet mensae brevis, ille salubrem
mense
199     iustitiam legesque et apertis otia portis,
iustitiam legesque et apertis otia portis,
iustitiam legesque et apertis otia portis,
lusticiam
legisque
ocia
200     ille tegat conmissa deosque precetur et oret,
intellegat
201     ut redeat miseris, abeat fortuna superbis.
habeat
202     tibia non ut nunc orichalco vincta tubaeque
tibia non ut nunc orichalco vincta tubaeque
tibia non ut nunc orichalco vincta tubaeque
non ut
coricalchooricalchooricalco
iuncta
203     aemula, sed tenuis simplexque foramine pauco
parvo
204     adspirare et adesse choris erat utilis atque
adspirare et adesse choris erat utilis atque
aspirareasspirare
coris
205     nondum spissa nimis complere sedilia flatu;
conplere
206     quo sane populus numerabilis, utpote parvos,
quo sane populus numerabilis, utpote parvos,
quo sane populus numerabilis, utpote parvos,
quod
ut puteutpute
parcusparvus
207     et frugi castusque verecundusque coibat.
et frugi castusque verecundusque coibat.
et frugi castusque verecundusque coibat.
fugit
catusquecautusque
cohibatcohibet
208     postquam coepit agros extendere victor et urbis
postquam coepit agros extendere victor et urbis
cepit
urbemurbes
209     latior amplecti murus vinoque diurno
latior amplecti murus vinoque diurno
latior amplecti murus vinoque diurno
laciorlaxior
implecti
vinovivoque
210     placari genius festis inpune diebus,
impune
211     accessit numerisque modisque licentia maior.licencianumerusque
212     indoctus quid enim saperet liberque laborum
213     rusticus urbano confusus, turpis honesto?
214     sic priscae motumque et luxuriem addidit arti
sic priscae motumque et luxuriem addidit arti
sic priscae motumque et luxuriem addidit arti
hic
prisce
luxurialuxuriam
215     tibicen traxitque vagus per pulpita vestem;
ticen
216     sic etiam fidibus voces crevere severis,
hic
217     et tulit eloquium insolitum facundia praeceps
et tulit eloquium insolitum facundia praeceps
etulit
praeces
218     utiliumque sagax rerum et divina futuri
219     sortilegis non discrepuit sententia delphis.
sortileges
220     carmine qui tragico vilem certavit ob hircum,
carmine qui tragico vilem certavit ob hircum,
cantavit
hyrcumircumyrcum
221     mox etiam agrestis satyros nudavit et asper
mox etiam agrestis satyros nudavit et asper
mox etiam agrestis satyros nudavit et asper
mox etiam agrestis satyros nudavit et asper
mox etiam agrestis satyros nudavit et asper
vox
agrestes
agrestis
satiros
novavit
222     incolumi gravitate iocum temptavit eo quod
incolumi gravitate iocum temptavit eo quod
incolumi gravitate iocum temptavit eo quod
incolomi
gravitate
locum
223     inlecebris erat et grata novitate morandus
inlecebris erat et grata novitate morandus
inlecebris erat et grata novitate morandus
inlecebris erat et grata novitate morandus
inlecebris erat et grata novitate morandus
inlecebris erat et grata novitate morandus
enlecebrisillecebrisillecerebrisincelebris
inerat
& grata erat
erat
et
grata
224     spectator functusque sacris et potus et exlex.
spectatus
225     verum ita risores, ita commendare dicacis
dicacesloquaces
226     conveniet satyros, ita vertere seria ludo,
conveniet satyros, ita vertere seria ludo,
conveniet satyros, ita vertere seria ludo,
conveniat
satiros
avertere
227     ne, quicumque deus, quicumque adhibebitur heros,
ne, quicumque deus, quicumque adhibebitur heros,
adhibeturadibebitur
et heros
228     regali conspectus in auro nuper et ostro,
229     migret in obscuras humili sermone tabernas
230     aut, dum vitat humum, nubis et inania captet.
aut, dum vitat humum, nubis et inania captet.
num
vitet
231     effutire levis indigna tragoedia versus,
effutire levis indigna tragoedia versus,
effutire levis indigna tragoedia versus,
effutire levis indigna tragoedia versus,
eeffutireeffuttire
leves
indignata
tragediatraguedia
232     ut festis matrona moveri iussa diebus,
233     intererit satyris paulum pudibunda protervis.
intererit satyris paulum pudibunda protervis.
satiris
proptervis
234     non ego inornata et dominantia nomina solum
nomine
235     verbaque, pisones, satyrorum scriptor amabo
verbaque, pisones, satyrorum scriptor amabo
personispisonis
satirorum
236     nec sic enitar tragico differre colori,
ne
237     ut nihil intersit, davusne loquatur et audax
ut nihil intersit, davusne loquatur et audax
ut nihil intersit, davusne loquatur et audax
nichil
dausne
an
238     pythias, emuncto lucrata simone talentum,
phithiaspithyas
239     an custos famulusque dei silenus alumni.
alunni
240     ex noto fictum carmen sequar, ut sibi quivis
carmen fictum
241     speret idem, sudet multum frustraque laboret
speret idem, sudet multum frustraque laboret
speratspiret
frustaque
242     ausus idem: tantum series iuncturaque pollet,
243     tantum de medio sumptis accedit honoris.
tantum de medio sumptis accedit honoris.
sunptis
accedetaccessit
244     silvis deducti caveant me iudice fauni,
silvis deducti caveant me iudice fauni,
silvis deducti caveant me iudice fauni,
silva
educti
lucide
245     ne velut innati triviis ac paene forenses
ne velut innati triviis ac paene forenses
velud
penepoene
246     aut nimium teneris iuvenentur versibus umquam
unquam
247     aut inmunda crepent ignominiosaque dicta.
aut inmunda crepent ignominiosaque dicta.
aut inmunda crepent ignominiosaque dicta.
immunda
igniminiosaque
dicamverba
248     offenduntur enim, quibus est equus et pater et res,
offenduntur enim, quibus est equus et pater et res,
este quos
æquusequos
249     nec, siquid fricti ciceris probat et nucis emptor,
fractistricti
250     aequis accipiunt animis donantve corona.
aequis accipiunt animis donantve corona.
donantdonantque
coronam
251     syllaba longa brevi subiecta vocatur iambus,
syllaba longa brevi subiecta vocatur iambus,
syllaba longa brevi subiecta vocatur iambus,
sillaba
nona
subiuncta
252     pes citus: unde etiam trimetris adcrescere iussit
pes citus: unde etiam trimetris adcrescere iussit
iri metris
accedereaccrescere
253     nomen iambeis, cum senos redderet ictus,
nomen iambeis, cum senos redderet ictus,
momen
iambeis.iambis
254     primus ad extremum similis sibi: non ita pridem,
255     tardior ut paulo graviorque veniret ad auris,
tardior ut paulo graviorque veniret ad auris,
paulum
aures
256     spondeos stabilis in iura paterna recepit
spondeos stabilis in iura paterna recepit
spondeos stabilis in iura paterna recepit
spondeos stabilis in iura paterna recepit
spondios
stabiles
paterna in iura
alterna
257     commodus et patiens, non ut de sede secunda
paciens
258     cederet aut quarta socialiter. hic et in acci
acciiachiaci
259     nobilibus trimetris adparet rarus et enni
nobilibus trimetris adparet rarus et enni
nobilibus trimetris adparet rarus et enni
nobilibus trimetris adparet rarus et enni
nobilibus trimetris adparet rarus et enni
mobilibus
appar&
rarus:
ennii
enni ¦¦ in scaenum missus – enni. ¦¦ in scenam missus
260     in scaenam missos cum magno pondere versus
in scaenam missos cum magno pondere versus
cenamscenam
magno cum ponderemagno quod pondere
261     aut operae celeris nimium curaque carentis
aut operae celeris nimium curaque carentis
aut operae celeris nimium curaque carentis
opere
sceleris
nimium celeris
262     aut ignoratae premit artis crimine turpi.
ignotae
263     non quivis videt inmodulata poemata iudex
non quivis videt inmodulata poemata iudex
immodulata
poemate
264     et data romanis venia est indigna poetis.
et data romanis venia est indigna poetis.
et data romanis venia est indigna poetis.
et data romanis venia est indigna poetis.
sed
veniasveniast
iniusta
265     idcircone vager scribamque licenter? an omnis
idcircone vager scribamque licenter? an omnis
idcircone vager scribamque licenter? an omnis
iccircoiccircone
etut
omnes
266     visuros peccata putem mea, tutus et intra
visuros peccata putem mea, tutus et intra
extra
mea, tutus et intra ¦¦ spen veniae cautus? – mea? tutus et intra ¦¦ spen veniae cautus
267     spem veniae cautus? vitavi denique culpam,
spem veniae cautus? vitavi denique culpam,
spem veniae cautus? vitavi denique culpam,
venie
incautus
vitavi
268     non laudem merui. vos exemplaria graeca
greca
269     nocturna versate manu, versate diurna.
270     at vestri proavi plautinos et numeros et
at vestri proavi plautinos et numeros et
aut
nostri
271     laudavere sales, nimium patienter utrumque,
pacienter
272     ne dicam stulte, mirati, si modo ego et vos
ne dicam stulte, mirati, si modo ego et vos
ne dicam stulte, mirati, si modo ego et vos
necnon
stulte dicam
miratis modo
273     scimus inurbanum lepido seponere dicto
scimus inurbanum lepido seponere dicto
scimus inurbanum lepido seponere dicto
laepido
sepondere
dictudictum
274     legitimumque sonum digitis callemus et aure.
digito
275     ignotum tragicae genus invenisse camenae
276     dicitur et plaustris vexisse poemata thespis,
dicitur et plaustris vexisse poemata thespis,
dicitur et plaustris vexisse poemata thespis,
dicitur et plaustris vexisse poemata thespis,
plauctusplausisplautus
vixisse
vectasse per hellada
tesphisthepsisthesphis
277     quae canerent agerentque peruncti faecibus ora.
quae canerent agerentque peruncti faecibus ora.
quae canerent agerentque peruncti faecibus ora.
quae canerent agerentque peruncti faecibus ora.
qui
infecti
fecibus
atrisora,
278     post hunc personae pallaeque repertor honestae
post hunc personae pallaeque repertor honestae
post hunc personae pallaeque repertor honestae
persone
palleque
honeste
279     aeschylus et modicis instravit pulpita tignis
aeschylus et modicis instravit pulpita tignis
aeschylus et modicis instravit pulpita tignis
aeschinusaescinus
pulputa
pulpitat ignis
280     et docuit magnumque loqui nitique cothurno.
et docuit magnumque loqui nitique cothurno.
nit
coturno
281     successit vetus his comoedia, non sine multa
comedia
282     laude; sed in vitium libertas excidit et vim
vis
283     dignam lege regi: lex est accepta chorusque
est
284     turpiter obticuit sublato iure nocendi.
obtinuitopticuit
285     nil intemptatum nostri liquere poetae
286     nec minimum meruere decus vestigia graeca
greca
287     ausi deserere et celebrare domestica facta
288     vel qui praetextas vel qui docuere togatas.
vel qui praetextas vel qui docuere togatas.
vel qui praetextas vel qui docuere togatas.
ut qui
pretextas
togatis
289     nec virtute foret clarisve potentius armis
nec virtute foret clarisve potentius armis
nec virtute foret clarisve potentius armis
virtutem
clarisque
potencius
290     quam lingua latium, si non offenderet unum
quam lingua latium, si non offenderet unum
qua
lacium
291     quemque poetarum limae labor et mora. vos, o
nos, ousuversu
292     pompilius sanguis, carmen reprehendite, quod non
rependitereprendite
293     multa dies et multa litura coercuit atque
cohercuit
294     praesectum deciens non castigavit ad unguem.
praesectum deciens non castigavit ad unguem.
perfectumpresectum
decies
295     ingenium misera quia fortunatius arte
296     credit et excludit sanos helicone poetas
elicone
297     democritus, bona pars non unguis ponere curat,
ungues
298     non barbam, secreta petit loca, balnea vitat.
non barbam, secreta petit loca, balnea vitat.
barbas
fugit
299     nanciscetur enim pretium nomenque poetae,
nanciscetur enim pretium nomenque poetae,
precium
poetapoete
300     si tribus anticyris caput insanabile numquam
si tribus anticyris caput insanabile numquam
antecyrisanticiris
nunquam
301     tonsori licino conmiserit. o ego laevus,
levislevusstultus
302     qui purgor bilem sub verni temporis horam.
qui purgor bilem sub verni temporis horam.
qui purgor bilem sub verni temporis horam.
pugorpungorpurgerpurgo
bili
auram
303     non alius faceret meliora poemata; verum
304     nil tanti est. ergo fungar vice cotis, acutum
nil tanti est. ergo fungar vice cotis, acutum
nil tanti est. ergo fungar vice cotis, acutum
tanti est ergotantis tergo
est
ego sedergo sedsed ego
305     reddere quae ferrum valet exsors ipsa secandi;
reddere quae ferrum valet exsors ipsa secandi;
etsors
exors ipsaexortitaexsortita
306     munus et officium, nil scribens ipse, docebo,
munus et officium, nil scribens ipse, docebo,
offitium
nihil
307     unde parentur opes, quid alat formetque poetam,
parentusopes
308     quid deceat, quid non, quo virtus, quo ferat error.
quid deceat, quid non, quo virtus, quo ferat error.
quid deceat, quid non, quo virtus, quo ferat error.
quid deceat, quid non, quo virtus, quo ferat error.
at deceatqui deceat
doceat
qui non
iustus
309     scribendi recte sapere est et principium et fons.
scribendi recte sapere est et principium et fons.
scribendi recte sapere est et principium et fons.
sapere recte
est
est principium
310     rem tibi socraticae poterunt ostendere chartae
rem tibi socraticae poterunt ostendere chartae
socratice
cartaechartekartae
311     verbaque provisam rem non invita sequentur.
sequontursequuntur
312     qui didicit, patriae quid debeat et quid amicis,
quid dicit
313     quo sit amore parens, quo frater amandus et hospes,
quos ita more
314     quod sit conscripti, quod iudicis officium, quae
quod sit conscripti, quod iudicis officium, quae
quod sit conscripti, quod iudicis officium, quae
quod sit conscripti, quod iudicis officium, quae
quid sit conscripti, quid
quo iudicis
offitium
officiumque
315     partes in bellum missi ducis, ille profecto
316     reddere personae scit convenientia cuique.
persona
317     respicere exemplar vitae morumque iubebo
iubbovidebo
318     doctum imitatorem et vivas hinc ducere voces.
doctum imitatorem et vivas hinc ducere voces.
veras
reddere
319     interdum speciosa locis morataque recte
interdum speciosa locis morataque recte
spetiosa
iocis
320     fabula nullius veneris, sine pondere et arte,
321     valdius oblectat populum meliusque moratur
322     quam versus inopes rerum nugaeque canorae.
quam versus inopes rerum nugaeque canorae.
regum
nugeque
323     grais ingenium, grais dedit ore rotundo
grais ingenium, grais dedit ore rotundo
gragusgraiis
rutundo
324     musa loqui, praeter laudem nullius avaris.
musa loqui, praeter laudem nullius avaris.
mulsa
propter
325     romani pueri longis rationibus assem
racionibus
326     discunt in partis centum diducere. ‘dicat
discunt in partis centum diducere. ‘dicat
partes
dicas
327     filius albini: si de quincunce remota est
filius albini: si de quincunce remota est
filius albini: si de quincunce remota est
filius albini: si de quincunce remota est
filius albini: si de quincunce remota est
filius albini: si de quincunce remota est
fillius
albani
alba nisi dequincuncere motast
sede
quinqunce
remotast
328     uncia, quid superat? poteras dixisse’. ‘triens’. ‘eu,
uncia, quid superat? poteras dixisse’. ‘triens’. ‘eu,
uncia, quid superat? poteras dixisse’. ‘triens’. ‘eu,
uncia, quid superat? poteras dixisse’. ‘triens’. ‘eu,
uncia, quid superat? poteras dixisse’. ‘triens’. ‘eu,
unctauntia
superestsuperet
poteratpoterispotesproperat
dixisse’. ‘triens’ – dixisse, triens?’
enesthemheuheus
329     rem poteris servare tuam. redit uncia, quid fit?
rem poteris servare tuam. redit uncia, quid fit?
rem poteris servare tuam. redit uncia, quid fit?
reddit
unctiauntia
estsit
330     semis.’ an, haec animos aerugo et cura peculi
‘semis.’ an, haec animos aerugo et cura peculi
‘semis.’ an, haec animos aerugo et cura peculi
‘semis.’ an, haec animos aerugo et cura peculi
‘semis.’ an, haec animos aerugo et cura peculi
senis
adat
hec
erugo
peculii
331     cum semel imbuerit, speremus carmina fingi
cum semel imbuerit, speremus carmina fingi
inbuerit
speramus
332     posse linenda cedro et levi servanda cupresso?
cupresso!
333     aut prodesse volunt aut delectare poetae
334     aut simul et iucunda et idonea dicere vitae.
aut simul et iucunda et idonea dicere vitae.
aut simul et iucunda et idonea dicere vitae.
aut simul et iucunda et idonea dicere vitae.
aut simul et iucunda et idonea dicere vitae.
et simul
similet
iucunda simul et idonea
iocunda
iucundaetidonea
335     quidquid praecipies, esto brevis, ut cito dicta
quidquid praecipies, esto brevis, ut cito dicta
quicquid
precipies
336     percipiant animi dociles teneantque fideles:
percipiant animi dociles teneantque fideles:
animo
teneant et
337     omne supervacuum pleno de pectore manat.
omne supervacuum pleno de pectore manat.
omnes
corpore
338     ficta voluptatis causa sint proxima veris:
339     ne quodcumque volet poscat sibi fabula credi
ne quodcumque volet poscat sibi fabula credi
ne quodcumque volet poscat sibi fabula credi
nec
velit
poscetposset
340     neu pransae lamiae vivum puerum extrahat alvo.
neu pransae lamiae vivum puerum extrahat alvo.
neu pransae lamiae vivum puerum extrahat alvo.
neu pransae lamiae vivum puerum extrahat alvo.
prensae
vium
extrahet
albo
341     centuriae seniorum agitant expertia frugis,
342     celsi praetereunt austera poemata ramnes:
celsi praetereunt austera poemata ramnes:
praeter cunctaura
rannes
343     omne tulit punctum, qui miscuit utile dulci
344     lectorem delectando pariterque monendo.
345     hic meret aera liber sosiis, hic et mare transit
hic meret aera liber sosiis, hic et mare transit
hic meret aera liber sosiis, hic et mare transit
hic meret aera liber sosiis, hic et mare transit
maeret
aeaereaereaeraere
sosis
et
346     et longum noto scriptori prorogat aevum.
evum
347     sunt delicta tamen, quibus ignovisse velimus:
348     nam neque chorda sonum reddit quem volt manus et mens,
nam neque chorda sonum reddit quem volt manus et mens,
nam neque chorda sonum reddit quem volt manus et mens,
corda
vulvult
et mens
349     poscentique gravem persaepe remittit acutum,
perseperedditremutitremuttit
350     nec semper feriet quodcumque minabitur arcus.
nec semper feriet quodcumque minabitur arcus.
nec semper feriet quodcumque minabitur arcus.
nec semper feriet quodcumque minabitur arcus.
non
fieret
feriet
cuicunquequodcunque
351     verum ubi plura nitent in carmine, non ego paucis
pura
352     offendar maculis, quas aut incuria fudit
353     aut humana parum cavit natura. quid ergo est?
aut humana parum cavit natura. quid ergo est?
ergost
est
354     ut scriptor si peccat idem librarius usque,
355     quamvis est monitus, venia caret, et citharoedus
quamvis est monitus, venia caret, et citharoedus
quamvis est monitus, venia caret, et citharoedus
quavis
at citharoedusut citharoedus
cithareduscytharoedus
356     ridetur, chorda qui semper oberrat eadem,
ridetur, chorda qui semper oberrat eadem,
corda
oberret
357     sic mihi, qui multum cessat, fit choerilus ille,
sic mihi, qui multum cessat, fit choerilus ille,
sic mihi, qui multum cessat, fit choerilus ille,
multum mihi qui
cheriluschoerilos
choerilus ille, ¦¦ quem – choerilus, ille ¦¦ quem
358     quem bis terve bonum cum risu miror; et idem
quem bis terve bonum cum risu miror; et idem
quem bis terve bonum cum risu miror; et idem
vis
terque
at
359     indignor, quandoque bonus dormitat homerus;
indignor, quandoque bonus dormitat homerus;
indignor, quandoque bonus dormitat homerus;
indignor, quandoque bonus dormitat homerus;
indignor quandoque
indignor ... homerus – indigner ... homerus?
quando usque
omerus
360     verum operi longo fas est obrepere somnum.
verum operi longo fas est obrepere somnum.
verum operi longo fas est obrepere somnum.
opereopere in
ignoscere
obreppere sonnum
361     ut pictura poesis: erit quae, si propius stes,
ut pictura poesis: erit quae, si propius stes,
pictura, poesis erit quae si
poessis
362     te capiat magis, et quaedam, si longius abstes;
te capiat magis, et quaedam, si longius abstes;
capiet
adstesaptes
363     haec amat obscurum, volet haec sub luce videri,
hec
364     iudicis argutum quae non formidat acumen;
nusquam
365     haec placuit semel, haec deciens repetita placebit.
haec placuit semel, haec deciens repetita placebit.
haec placuit semel, haec deciens repetita placebit.
hic placuit semel, hic
deciesdeties
decies
366     o maior iuvenum, quamvis et voce paterna
367     fingeris ad rectum et per te sapis, hoc tibi dictum
368     tolle memor, certis medium et tolerabile rebus
tollerabile
369     recte concedi: consultus iuris et actor
recte concedi: consultus iuris et actor
recte concedi: consultus iuris et actor
recte concedi: consultus iuris et actor
concedit
concedi. et consultus
consultis
auctor
370     causarum mediocris abest virtute diserti
deserti
371     messallae nec scit quantum cascellius aulus,
messallae nec scit quantum cascellius aulus,
messallae nec scit quantum cascellius aulus,
messallae nec scit quantum cascellius aulus,
messallae nec scit quantum cascellius aulus,
mesalaemesaliaemessalaemessaliae
miscitnescit
caselliuscastellius
auli cascellii
aurusausus
372     sed tamen in pretio est: mediocribus esse poetis
373     non homines, non di, non concessere columnae.
non homines, non di, non concessere columnae.
non homines, non di, non concessere columnae.
non dii, non homines
dii
colunnae
374     ut gratas inter mensas symphonia discors
ut gratas inter mensas symphonia discors
ut gratas inter mensas symphonia discors
gratesgratisgretas
simphonia
dicors
375     et crassum unguentum et sardo cum melle papaver
et crassum unguentum et sardo cum melle papaver
et crassum unguentum et sardo cum melle papaver
grassum
ungentum
et
376     offendunt, poterat duci quia cena sine istis:
offendunt, poterat duci quia cena sine istis:
offendunt, poterat duci quia cena sine istis:
offendunt, poterat duci quia cena sine istis:
duci poterat
duci
caena
illis
377     sic animis natum inventumque poema iuvandis,
animus
378     si paulum summo decessit, vergit ad imum.
si paulum summo decessit, vergit ad imum.
si paulum summo decessit, vergit ad imum.
a summo
discessit
pergit
379     ludere qui nescit, campestribus abstinet armis
380     indoctusque pilae discive trochive quiescit,
qui nescit
381     ne spissae risum tollant inpune coronae:
ne spissae risum tollant inpune coronae:
spisse
impune
382     qui nescit versus, tamen audet fingere. quidni?
versum
383     liber et ingenuus, praesertim census equestrem
liber et ingenuus, praesertim census equestrem
liber et ingenuus, praesertim census equestrem
ingenus
presertim
equestre
384     summam nummorum vitioque remotus ab omni.
vicioque
385     tu nihil invita dices faciesve minerva:
tu nihil invita dices faciesve minerva:
nichil
faciesquefatiesque
386     id tibi iudicium est, ea mens. siquid tamen olim
iudicium steaiudicium est eaiudicium esto, eaiuditium est ea
387     scripseris, in maeci descendat iudicis auris
scripseris, in maeci descendat iudicis auris
scripseris, in maeci descendat iudicis auris
maeciimaetimeciimetimetij
descendas
aures
388     et patris et nostras nonumque prematur in annum
prematur in annum ¦¦ membranis – prematur in annum, ¦¦ membranis – prematur in annum. ¦¦ membranis – prematur. in annum ¦¦ membranis
389     membranis intus positis: delere licebit,
menbranis
390     quod non edideris, nescit vox missa reverti.
quod non edideris, nescit vox missa reverti.
edederis
vos
391     silvestris homines sacer interpresque deorum
silvestres
392     caedibus et victu foedo deterruit orpheus,
cedibus et victo
393     dictus ob hoc lenire tigres rabidosque leones;
dictus ob hoc lenire tigres rabidosque leones;
dictus ob hoc lenire tigres rabidosque leones;
dictus ob hoc lenire tigres rabidosque leones;
ab
linire
tigristygrestygris
rapidasquerapidosque
394     dictus et amphion, thebanae conditor urbis,
dictus et amphion, thebanae conditor urbis,
amphyon
acris
395     saxa movere sono testudinis et prece blanda
396     ducere quo vellet. fuit haec sapientia quondam,
sapiencia
397     publica privatis secernere, sacra profanis,
publica privatis secernere, sacra profanis,
puplica
saxa
398     concubitu prohibere vago, dare iura maritis,
399     oppida moliri, leges incidere ligno.
400     sic honor et nomen divinis vatibus atque
honos
401     carminibus venit. post hos insignis homerus
402     tyrtaeusque mares animos in martia bella
tyrtaeusque mares animos in martia bella
dircaeusquedirceusquedircheusquedyrceusquepyrcaeusquepyrceusquetirceusquetyrcaeusquetyrceusquetyrteusquetyrtheusque
marcia
403     versibus exacuit; dictae per carmina sortes
sortis
404     et vitae monstrata via est et gratia regum
viaestviest
405     pieriis temptata modis ludusque repertus
pieriis temptata modis ludusque repertus
pleris
reperitus
406     et longorum operum finis: ne forte pudori
407     sit tibi musa lyrae sollers et cantor apollo.
sit tibi musa lyrae sollers et cantor apollo.
sit tibi musa lyrae sollers et cantor apollo.
liraelyra
soleassolers
appolloopollo
408     natura fieret laudabile carmen an arte,
409     quaesitum est: ego nec studium sine divite vena
quaesitum est: ego nec studium sine divite vena
quaesitum est: ego nec studium sine divite vena
qaesitum stegoquaesitum est egoquesitum est ego
ne
dnuite
410     nec rude quid prosit video ingenium: alterius sic
possit
411     altera poscit opem res et coniurat amice.
412     qui studet optatam cursu contingere metam,
moetam
413     multa tulit fecitque puer, sudavit et alsit,
fecit
414     abstinuit venere et vino; qui pythia cantat
abstinuit venere et vino; qui pythia cantat
abstinuit venere et vino; qui pythia cantat
astinuit
baccho
pithiapithya
415     tibicen, didicit prius extimuitque magistrum.
tibicen, didicit prius extimuitque magistrum.
dedicitdicit
primus
416     nunc satis est dixisse ‘ego mira poemata pango;
nunc satis est dixisse ‘ego mira poemata pango;
nunc satis est dixisse ‘ego mira poemata pango;
nunc satis est dixisse ‘ego mira poemata pango;
necnonnum
et
mira
fingo
417     occupet extremum scabies; mihi turpe relinqui est
occupet extremum scabies; mihi turpe relinqui est
turpe est relinquiturpe reliqui
est
418     et quod non didici sane nescire fateri’.
et quod non didici sane nescire fateri’.
dedici
sane, nescire
419     ut praeco, ad merces turbam qui cogit emendas,
420     adsentatores iubet ad lucrum ire poeta
adsentatores iubet ad lucrum ire poeta
adsentatorisassentatores
ad lucrum iubet
421     dives agris, dives positis in fenore nummis.
dives agris, dives positis in fenore nummis.
agri
foenore
422     si vero est, unctum qui recte ponere possit
si vero est, unctum qui recte ponere possit
si vero est, unctum qui recte ponere possit
si vero est, unctum qui recte ponere possit
si vero est, unctum qui recte ponere possit
si vero est, unctum qui recte ponere possit
sin
verost
est
iunctum
recte qui
iussit
423     et spondere levi pro paupere et eripere artis
et spondere levi pro paupere et eripere artis
paupare
atris
424     litibus inplicitum, mirabor, si sciet inter–
litibus inplicitum, mirabor, si sciet inter–
implicitum
sciat
425     noscere mendacem verumque beatus amicum.
426     tu seu donaris seu quid donare voles cui,
tu seu donaris seu quid donare voles cui,
tu seu donaris seu quid donare voles cui,
tu seu donaris seu quid donare voles cui,
tu seu donaris seu quid donare voles cui,
tu seu donaris seu quid donare voles cui,
tu,
se quid
quod
quid
velis
quiquoi
427     nolito ad versus tibi factos ducere plenum
428     laetitiae; clamabit enim ‘pulchre, bene, recte’,
laetitiae; clamabit enim ‘pulchre, bene, recte’,
laeticiaeleticieletitiae
pulchraepulcre
429     pallescet, super his etiam stillabit amicis
pallescet super his, etiam
430     ex oculis rorem, saliet, tundet pede terram.
rore mallet
431     ut, qui conducti plorant in funere, dicunt
ut quae conductae
432     et faciunt prope plura dolentibus ex animo, sic
fatiunt
433     derisor vero plus laudatore movetur.
laudato ore
434     reges dicuntur multis urgere culillis
reges dicuntur multis urgere culillis
reges dicuntur multis urgere culillis
multi surgere. cui. illis
urguere
cululisculullis
435     et torquere mero, quem perspexisse laborent
et torquere mero, quem perspexisse laborent
prospexisse
laborant
436     an sit amicitia dignus; si carmina condes,
an sit amicitia dignus; si carmina condes,
amicicia
sic carmina
437     numquam te fallent animi sub vulpe latentes.
numquam te fallent animi sub vulpe latentes.
numquam te fallent animi sub vulpe latentes.
numquam te fallent animi sub vulpe latentes.
numquam te fallent animi sub vulpe latentes.
nec quamnunquam
fallantfallunt
volpes
volpe
latentis
438     quintilio siquid recitares, ‘corrige sodes
quintilio siquid recitares, ‘corrige sodes
quinctilio
corrigere
439     hoc’ aiebat ‘et hoc’. mulius te posse negares
agebat
440     bis terque expertum frustra: delere iubebat
tero
441     et male tornatos incudi reddere versus.
et male tornatos incudi reddere versus.
aut
ter natostorquatos
442     si defendere delictum quam vertere malles,
443     nullum ultra verbum aut operam insumebat inanem,
nullum ultra verbum aut operam insumebat inanem,
nullum ultra verbum aut operam insumebat inanem,
nil ultra verbi aut operae insumebat ianis
sumebat
inane
444     quin sine rivali teque et tua solus amares.
445     vir bonus et prudens versus reprehendet inertis,
vir bonus et prudens versus reprehendet inertis,
reprehendætreprendit
inertesinhertes
446     culpabit duros, incomptis adlinet atrum
culpabit duros, incomptis adlinet atrum
inconptis
alinetallinetobelum
447     transverso calamo signum, ambitiosa recidet
transverso calamo signum, ambitiosa recidet
transvorso
ambiciosa
448     ornamenta, parum claris lucem dare coget,
ornamenta, parum claris lucem dare coget,
claris coget dare lucumlucem claris dare cogit
cogit
449     arguet ambigue dictum, mutanda notabit:
motanda
450     fiet aristarchus; non dicet ‘cur ego amicum
fiet aristarchus; non dicet ‘cur ego amicum
aristarcus
nec
451     offendam in nugis?’ hae nugae seria ducent
nuge
452     in mala derisum semel exceptumque sinistre.
sinistrae
453     ut mala quem scabies aut morbus regius urget
urguet
454     aut fanaticus error et iracunda diana,
455     vesanum tetigisse timent fugiuntque poetam
vesanum tetigisse timent fugiuntque poetam
vesanum
fugientque
456     qui sapiunt, agitant pueri incautique sequuntur.
secuntursequntur
457     hic, dum sublimis versus ructatur et errat,
ructator
458     si veluti merulis intentus decidit auceps
si veluti merulis intentus decidit auceps
sic
merolis
459     in puteum foveamve, licet ‘succurrite’ longum
in puteum foveamve, licet ‘succurrite’ longum
foveamque
succurritæ
460     clamet, ‘io cives’, non sit qui tollere curet.
ne
461     si curet quis opem ferre et demittere funem,
si curet quis opem ferre et demittere funem,
si quis curat
dimittere
462     ‘qui scis, an prudens huc se deiecerit atque
proiecerit
463     servari nolit?’ dicam siculique poetae
poete
464     narrabo interitum. ‘deus inmortalis haberi
immortalis
465     dum cupit empedocles, ardentem frigidus aetnam
dum cupit empedocles, ardentem frigidus aetnam
enpedocles
&hnamethnamhethnam
466     insiluit. sit ius liceatque perire poetis:
467     invitum qui servat, idem facit occidenti.
invictum
468     nec semel hoc fecit nec, si retractus erit, iam
469     fiet homo et ponet famosae mortis amorem.
vivet
470     nec satis adparet, cur versus factitet, utrum
nec satis adparet, cur versus factitet, utrum
apar&
dictitet
471     minxerit in patrios cineres an triste bidental
minxerit in patrios cineres an triste bidental
mixerit
aut
472     moverit incestus: certe furit ac velut ursus,
moverit incestus: certe furit ac velut ursus,
incertus
velud
473     obiectos caveae valuit si frangere clatros,
obiectos caveae valuit si frangere clatros,
obiectas
clatror
474     indoctum doctumque fugat recitator acerbus;
475     quem vero arripuit, tenet occiditque legendo,
vere
476     non missura cutem nisi plena cruoris hirudo’.

TESTIMONIA


Ln. 1 sq. Petrus Cluniacensis epist. IIII 17 [biblioth. Cluniac. p. 816-b] et legis Sarracenorum synops. p. 1113-e: ‘et sic undique monstruosus, ut ille ait, humano capiti cervicem equinam (equinam cerv: epist. IIII 17) et plumas avium copulat’

Ln. 1 sq. Symmachus epist. I 4: ‘haud ita Flaccus tuus praecepit in illis poeticae artis edictis, quorum hoc memini esse principium: ne humano capiti cervix equina iungatur’

Ln. 1—4. Quintilianus instit. VIII 3, 60: ‘id enim tale monstrum, quale Horatius in prima parte libri de arte poetica fingit: humano capiti — velit et cetera ex diversis naturis subiciat’

Ln. 1—4. cf. Ioannes Saresberiensis policr. II 18: ‘disiuncta coniungit, ut si humano capiti cervicem iungat equinam varias inducens undique plumas, ut iuxta poetam turpiter atrum desinat in piscem mulier formosa superne’

Ln. 1—4. Petrus Cluniacensis epist. I 16 [biblioth. Cluniacens. ed. Marrier. p. 637-c]: ‘ne forte iuxta poetam humano capiti cervicem pictor equinam iungere videaris, et mulierem formosam superne in atrum piscem desinere cogas’

Ln. 2. cf Prudentius contra Symmachum II 50 sq.: ‘desine terga hominis plumis obducere; frustra fertur avis mulier magnusque eadem dea vultur’

Ln. 3 sq. cf Ioannes Saresberiensis policr. II 15: ‘phantasma, quum rerum ignotae videntur species ... a natura discrepantes, ut si forte nec pes nec caput uni reddatur formae, dura tetrum desinit in piscem mulier formosa superne’

Ln. 4. ‘faciem formosa superne’ schol. Lucan. VIIII 317

Ln. 7—9. ‘velut aegri somnia vanas fingentis species, ut — formae’ Ioannes Saresberiensis policr. VII 12

Ln. 8 sq. cf Ioannes Saresberiensis policr. II 15: ‘phantasma, quum rerum ignotae videntur species ... a natura discrepantes, ut si forte nec pes nec caput uni reddatur formae, dura tetrum desinit in piscem mulier formosa superne’

Ln. 9 sq. ‘pictoribus — potestas’ Venantius Fortunatus V 4 p. 170

Ln. 9. florileg. Nostradam.

Ln. 11. ‘veniam’ incerti exc. arg. gr. § 26 p. 207 Eichenf. et Endl.

Ln. 13. ‘geminentur’ incerti exc. arg. gr. § 26 p. 207 Kichenf. et Endl.

Ln. 18. Porph. ad c. IIII 4, 38

Ln. 18. annales Stadenses a. 1224 [Pertz. XVI p. 358]

Ln. 19—22. om. ‘si — pingitur’ florileg. Nostradam.

Ln. 20. ‘exspes’ incerti excerpta argumenti grammatici § 26 p. 207 Eichenf. et Endlich.

Ln. 20 sq. huc respexisse videatur Persius 1, 88 sq.: ‘cantas cum fracta te in trabe pictum ex umero portes’

Ln. 21 sq. ‘amphora — exit?’ Hieronym. ep. ad Marcellam 27, 3

Ln. 21 sq. flor. Paris. 8069

Ln. 21 sq. floril. Cusanum C. 14.

Ln. 21 sq. annales s. Disibodi a. 1090 [Pertz. XVII p. 12] chronic. a. 1150 [Perz. VIII p. 246]

Ln. 21 sq. cf Hieronymus epist. 107 ad Laetam 3: ‘paene lapsus sum ad aliam materiam et currente rota, dum urceum facere cogito, amphoram finxit manus’

Ln. 21 sq. Apollinaris Sidonius epist. VIIII 16: ‘secundum regulas Flacci ubi amphora coepit instituti urceus potius exisse videatur’

Ln. 21 sq. Regino Prumiensis de harmonica institutione 17 [I p. 244 Gerbert]: ‘currente rota amphora cepit institui: cur urceus exit?’

Ln. 23. cf ‘ecbasis captivi vv. 719 sq. ‘fiat velle tuum, simplex dumtaxat et unum, sit fixum quod vis, sit vivax gratia nobis’

Ln. 25 sq. ‘cui contraria est ea, qua fit ex vicino transitus ad diversa ut similia: brevis esse laboro, obscurus fio et quae secuntur’

Ln. 25 sq. Quintil. VIIII 3, 65; idemque VIII 3, 82: ‘âñᾰ÷õëïãίáí male imitantes sequitur obscuritas’

Ln. 25 sq. cf Ausonius epist. 19 post v. 10 p. 267 Bipont.: ‘iucundissimum poema ... in epitomen coegisti tanta elegantia, solus ut mihi videare assecutus, quod contra rerum naturam est, brevitas ut obscura non esset’

Ln. 25—31. florileg. Nostradam.

Ln. 30. cf vita Benedicti abbatis Consensis prolog. [Pertz. XIIII = XII p. 197]: ‘sed ne iam videar delfinum silvis appingere, fluctibus aprum’

Ln. 32. ‘Aemilium ludum’ incerti exc. arg. gr. § 51 p. 210 Eichenf. et Endl.

Ln. 32—37. Ioannes Saresberiensis policr. prolog. I. VI

Ln. 33. ‘et — capillos’ Servius ad Aen. VI 848

Ln. 35. hunc’ incerti exc. arg. gr. § 51 p. 210 Eichenf. et Endl.

Ln. 45. Servius ad georg. II 475 ad Aen. I1II 412; 415

Ln. 47 sq. ‘dixeris — nonum’ Priscianus instit. XVIII 12, 101

Ln. 47 sq. historia pontificalis 12 [mon. Germ. SS. XX 526]

Ln. 47 sq. cf Persius s. 5, 14: ‘verba togae sequeris iunctura callidus acri’

Ln. 47—51. florileg. Nostradam.

Ln. 50. schol. Lucan. II 543. glossarium Mai [classic, auct. VIII 130]

Ln. 50. ‘cinctutis’ incerti exc. gramm. § 51 p. 210 Eichenf. et Endl.

Ln. 52 sq. ‘et — detorta’ Servius volgatus ad Aen. IIII 34

Ln. 55 sq. ‘ego — invideor’ Priscianus instit. XVIII 18, 138

Ln. 56. ‘ut in arte poetica: invideor *(φ)θόνοῦμαι*’ schol. Ã epist. I 6, 21

Ln. 56. ‘invideor’ Pseudoaugustinus de grammatica c. 15

Ln. 58—63. ‘Licuit — nostraque’ flor. Nostr.

Ln. 60 sq. cf Hieronymus praefat. ad II. libr. Osee [Vallars. VI p. 54]: ‘postquam autem reversa fuerit terra in terram suam et tam nos qui scribimus, quam eos qui de nobis iudicant, pallida mors [Hor. c. I 4, 13] subtraxerit et alia venerit generatio primisque foliis virens silva succreverit, tunc sine nominum dignitate sola iudicantur ingenia’

Ln. 60—62. Diomedes p. 400 Ê.

Ln. 60. ‘Valerius ... Horatium dixisse ait: ut silvae flores pronos mutantur in annos et prima cadunt, ita verborum vetus interit (interit’ cod.) aetas, et nova iuvenum ritu florent modo nata vigentque (motat augentq; cod.) et rel.’ excerpt. ex comm. in Donat. vol. V p. 326 K. ex cod. Lavantino saec. VIIII

Ln. 62. cf Terentius Scaurus apud Gainfredum p. 19 [classic. auct. ed. Mai. V p. 150]: ‘postrema aetas mundi ut disciplinam pristini saeculi, ita et sermonem fastidire coepit et nova parere verba, quae iuvenum ritu florent et vigent’

Ln. 63. ‘debemur — nostraque’ Servius ad Aen. VIIII 96

Ln. 63. florilegium Parisin. 8818-a

Ln. 63. Hildebertus moral. philos. p. 971

Ln. 63. Vincentius Bellovacensis specul. histor. VII 67.

Ln. 63. vita Adalberonis c. 11 [Pertz. XIIII = XII p. 134]

Ln. 63 sq. receptus — arcet’ Quintilianus instit. VIII 6, 23

Ln. 63—65. Priscianus instit. VI 16, 83

Ln. 65. ‘Horatius corripuit, ut: sterilisque diu palus aptaque remis’ Servius ad Aen. VI 107.

Ln. 65. ‘sterilisque — remis’ Servius ad Aen. II 69

Ln. 65. ‘sterilisque — remis’ Servius Honoratus de finalibus 6 p. 452 K.

Ln. 68. ‘...de fluvio: doctus iter melius’ Porph. ad epist. I 14, 30

Ln. 68—72. ‘Mortalia — loquendi’ florileg. Nostradam.

Ln. 68—72. ‘mortalia facta peribunt’ florilegium Paris. 8818-a

Ln. 68—72. Vincentius Bellovacensis specul. histor. VII 67

Ln. 69. cf ecbasis captivi v. 720: ‘... sit vivax gratia nobis’

Ln. 70—72. Ioannes Saresberiensis metalog. I 16; III 3

Ln. 72. Ioannes Saresberiensis metalog. III 4

Ln. 73 sq. Marius Victorinus I 12 , 5 p. 66 Gaisf.

Ln. 73 sq. Ioannes Victoriensis p. 273 B.

Ln. 75 sq. Marius Plotius III 45 p. 258 Gaisf.

Ln. 75 sq. Charisius p. 202 K.: ‘Horatius (Persius cod. Neapol.) epistolarum: versibus impariter iunctis’

Ln. 75 sq. ‘impariter ... adverbium ... figuravit’ Q. Terentius Scaurus in commentariis in artem poeticam lib. X apud Charis. 1. 1.

Ln. 77. cf Terentianus Maurus 1721: ‘pentametrum dubitant quis primus finxerit auctor, quidam non dubitant dicere Callinoum’

Ln. 77 sq. Marius Plotius III 44

Ln. 78. ‘certant — est’ annales Stadenses a. 1224 [Pertz. XVI p. 358]

Ln. 78. ‘et — est’ Vincentius Bellovacensis specul. histor. VII 67

Ln. 78. chronic. Magni Presb. a. 1209 [Pertz. XVII p. 626]

Ln. 79. nescio an huc respexit Apollin. Sidonius c. 9, 211: ‘non laesi Archilochi feros iambos’

Ln. 79—82. Porphyrion interpolatus, non codd., ad c. I 16, 2

Ln. 85. cf Statius s. I 6, 41: ‘non sic libera vina tunc fluebant’

Ln. 86. Acr. ad v. 89

Ln. 88. Hieronymus contra Ruffinum lib. I c. 17 [Vallars. II p. 473-c]: ‘nec Horatium audiunt commonentem: cur — malo’

Ln. 88. florileg. Nostradam.

Ln. 90 sq. Marius Plotius IIII 8 p. 269 Gaisf.

Ln. 92. florileg. Nostradam.

Ln. 92. Ioannes Saresberiensis policr. I 4; metalog. II 19

Ln. 93. Donatus ad Terent. adelph. V 3, 3 eq.

Ln. 94. Hieronymus epist. 54 ad Furiam 2 [Vallars. 1 p. 282-e]

Ln. 97. ‘ut superius (sup Barcin.): proicit (prospicit ó, pro hic Barcin.) ampullas’ schol. Ã epist. I 3, 14

Ln. 99. Adae de Fulda musicae pars secunda c. 11 [III p. 353 Gerbert.]

Ln. 99—103. florileg. Nostradam.

Ln. 100. Servius [Sergius] comm. in Donatum p. 415 K.

Ln. 101 sq. cf Senec. de ira II 2, 5: ‘inde est quod adridemus ridentibus et contristat nos turba maerentium’; de dementia II 6, 4: ‘semper adridere ridentibus’

Ln. 101—103. ‘ut — tibi ipsi’ Vincentius Bellovacensis specul. histor. VII 67

Ln. 102 sq. ‘si vis — tibi’ Ioannes Saresberiensis metal. I 17

Ln. 104 sq. ‘male — ridebo’ Ioannes Saresberiensis metalog. I 17

Ln. 104—111. ‘Male si — lingua’ florileg. Nostradam.

Ln. 105 sq. ‘tristia mestum vultum verba decent’ Vincentius Bellovacensis specul. histor. VII 67

Ln. 105 sq. Ioannes Victoriensis V 9 p. 411 B.

Ln. 105—107. ‘tristia — dictum (sic)’ florilegium Paris. 8069

Ln. 105—117. ‘tristia — agelli’ Hildebertus moral. philos. p. 984

Ln. 106. Conradi de Fabaria casus s. Galli c. 11 [Pertz. II p. 174]

Ln. 106. ‘vultum verba decent’ florilegium Paris. 8818

Ln. 108—111. Ioannes Saresberiensis metalog. I 17

Ln. 113. florilegium Cusanum C 14 ex Pph. non ex Hor.

Ln. 114—116. ‘intererit — fervidus’ Servius interpolatus (saec. XV) ad Aen. XII 18

Ln. 114—124. florileg. Nostradam.

Ln. 116. cf Avien. progn. 468: ‘sique sues lentae, si lanae sedula nutrix’

Ln. 117. cf Ovid. fast. V 499: ‘forte senex Hyrieus angusti cultor aagelli’

Ln. 120. ‘ponere dicit scribere, ut Horatius: scriptor — Achillem’ schol. Pers. 1, 70

Ln. 120. ‘si — Achillen’ Porph. ad art. poet. 190

Ln. 122. ‘iura — nata’ Servius ad Aen. II 29

Ln. 124. cf Ovidius trist. I 5, 22: ‘fecerunt furiae, tristis Oresta, tuae’

Ln. 126. ‘servetur ad imum’ ecbasis captivi v. 830

Ln. 126 sq. ‘hoc praecipit Horatius in arte poetica: servetur — constet’ Servius ad Aen. VI 176 interpolatus (saec. XV)

Ln. 128—135. florileg. Nostradam.

Ln. 133 sq. ‘nec — interpres’ Servius ad Aen. I 223; XI 1

Ln. 133 sq. Hieronymus epist. 57 ad Pammachium 5 [Vallars. I p. 309-a], hic praemissis: ‘sed et Horatius vir acutus et doctus hoc idem in arte poetica erudito interpreti praecipit’

Ln. 134. ‘nec — artum’ tractat. Vindobon. ad art. poet. v. 149

Ln. 138. cf Quintilianus instit. 1 5, 6: ‘occurrat mihi forsan aliquis: quid hic promisso tanti operis dignum?’

Ln. 138. Petrus Cluniacensis epist. IIII 17 [biblioth. Cluniac. p. 829-e]: ‘sed ne de his illud usitatum dicatur: quid — hiatu?’

Ln. 138 sq. florileg. Nostradam.

Ln. 138 sq. Vincentius Bellovacensis specul. histor. VII 67

Ln. 139. Hieronymus advers. Iovinianum lib. I 1 [Vallars. II p. 238-a]

Ln. 139. Probus cath. p. 25 K.

Ln. 139. florilegium Paris. 8818-e

Ln. 139. florilegium Cusanum C 14

Ln. 139. Servius ad Aen. VIII 83

Ln. 139. vita Wolfhelmi abbatis Brunwilarensis c. 11 [Pertz. XIIII = XII p. 186]

Ln. 139. Gunzo Novariensis (saec. X invente) epist. ad Augienses fratres [apud Martenium vett. scriptt. ampl. coll. I p. 298-e]

Ln. 139. Iohannes de Monsterolio [ibid. II p. 1445-e]

Ln. 139. Uodalecalcus de Eginone et Herimanno c. 16 [Pertz. XIIII = XII p. 439]

Ln. 139. cf Ioannes Saresberiensis policr. I 13: ‘saepe quum parturiunt montes, procedit ridiculus mus’

Ln. 139. ‘nascetur — mus’ Quintilianus instit. VIII 3, 20

Ln. 139. ‘ridiculus mus’ ecbasis captivi v. 369

Ln. 141 sq. Ausonius periocha I. libri Odysseae eosdem versus usurpavit

Ln. 141 sq. Otto Frisingensis chronic. lib. I c. 26

Ln. 142. schol. Ã epist. I 2, 20

Ln. 142. Ioannes Saresberiensis policr. I 4

Ln. 143. florileg. Nostradam.

Ln. 147. Hieronymus epist. 10 ad Paulum [Vallars. I p. 24-à]

Ln. 151. cf Senec. Hercul. fur. 1075: ‘veris miscens falsa’

Ln. 151 sq. ecbasis captivi 482 sq.

Ln. 151 sq. ‘Sic veris — imum’ florileg. Nostradam.

Ln. 152. cf Willelmus vita s. Thomae: ‘ne primum medio, medium nec discrepet imo’

Ln. 158 sq. ‘reddere — humum’ schol. Statii Theb. IIII 257 p. 131

Ln. 158—165. Vincentius Bellovacensis specul. histor. VII 67

Ln. 158—174. Hildebertus moral. philos. p. 982

Ln. 158—176. ‘Reddere — adimunt’ floril. Nostradam.

Ln. 161—164. Ioannes Saresberiensis policr. VIII 24

Ln. 162. vita Adalberonis c. 1 [Pertz. XIIII = XII p. 130]

Ln. 165. schol. Ã (ó Fran. onus. Hauthal. Paulyus alii) epist. II 1, 100: ‘ut alibi: et amata relinquere pernix’

Ln. 166 sq. ‘animusque — amicitias Servius ad Aen. VIII 163

Ln. 166—168. Ioannes Saresberiensis policr. VIII 24

Ln. 169. cf Columbanus ad Sethum v. 21 [cod. Paris. 8303]: ‘multa senem fragilis vexant incommoda carnis’

Ln. 169 sq. florilegium Paris. 8818-a

Ln. 169—174. Vincentius Bellovacensis specul. histor. VII 67

Ln. 170. Acr. ad serm. I 1, 42: ‘ut in arte poetica: miser — uti’

Ln. 173. cf Seneca de ira II 19, 4: ‘series difficiles et queruli sunt’

Ln. 175. cf Seneca dialog. VII ad Gallionem de vita beata 20, 3: ‘ego fortunam nec venientem sentiam nec recedentem’

Ln. 175 sq. ‘multa — adimunt’ Servius ad Aen. V 344

Ln. 177. Eugraphius in Terent. Phorm. IIII 5,14: ‘partes enim virorum viros, feminarum feminas, ut docet Horatius, agere convenit’

Ln. 179. Diomedes p. 490 R.

Ln. 180 sq. ‘segnius irritant animum dimissa per aurem, quam quae sunt oculis subiecta fidelibus’ ex vita sancti Mochullei Hiberniensis episcopi [mon. Germ. SS. XX 512]

Ln. 180 sq. ‘segnius — fidelibus’ Petrus Cluniacensis contra Petrobrasianos haereticos epist. [biblioth. Cluniacens. p. 1196-c]

Ln. 180 sq. Ioannis Saresberiensis quidam amicus [apud Giles. Thomae Cantuarensis oper. IIII p. 301]

Ln. 180 sq. cf Nazarius panegyr. Constant. Aug. c. 32: ‘ad animum languidius accedunt, quae aurium via manant, quam quae oculis hauriuntur’

Ln. 180—182. ‘Segnius — spectator’ florileg. Nostradam.

Ln. 187. cf Claudianus I Eutrop. 293: ‘in volucrem Tereus, Cadmus se vertit in anguem’

Ln. 191 sq. ‘nec — incident’ Servius ad Aen. I 8; II 620; VIIII 764

Ln. 191 sq. florileg. Nostradam.

Ln. 192. ‘nec — laboret’ Diomedes p. 491 K.

Ln. 196—201. florileg. Nostradam.

Ln. 202 sq. cf Ioannes Saresberiensis policr. prolog, lib. VI: ‘nam quis a semipagano tibiam aurichalco iunctam et aemulam tubae grandioris expectet?’

Ln. 208—214. cf. Plinius nat. hist. XVI 171 D.: ‘postquam varietas accessit et cantus quoque luxuria...’

Ln. 213. ‘rusticus urbano ... turpis honesto’ ecbasis captivi v. 619

Ln. 220. Servius ad eclog. 3, 20

Ln. 220. Isidorus orig. VIII 7, 5

Ln. 220 sq. ‘carmine — nudavit’ Diomedes p. 487 K. florilegium Cusanum C 14

Ln. 220—224. ‘carmine — spectator’ Diomedes p. 491 K.

Ln. 220—224. Mar. Victorius II 4, 25 cod. Valent. fol. 35

Ln. 221. cf Ausonius Mosell. 170 sq.: ‘hic ego et agrestes Satyros et glauca tuentes Naidas extremis credam concurrere ripis’

Ln. 223. cf Ovidius metam. IIII 284: ‘dulcique animos novitate tenebo’

Ln. 224. ‘exlex’ glossarium Mai [classic. auct. VIII 200] incerti excerpta argumenti grammatici § 26 p. 207 Eichenf. et Endlich.

Ln. 230. cf Ioannes Saresberiensis policr. VIII 5: ‘nubes — captant’

Ln. 230. imitatus est Persius 5, 7: ‘grande locuturi nebulas Helicone legunto’

Ln. 232 sq. Acribo scholasticus music. p. 205 [t. II Gerbert.]

Ln. 240. ‘ex — sequar’ schol. Ã epist. II 1, 167

Ln. 240—242. ‘Ut sibi — idem’ florileg. Nostradam.

Ln. 247—250. florileg. Nostradam.

Ln. 248. Ioannes Saresberiensis policr. VIII 10: ‘offenditur enim, quibus — res’

Ln. 251 sq. ‘syllaba — citus’ Marius Plotius IIII 3

Ln. 251—262. cf. Marius Plotius IIII 30 p. 268 Gaisf.: ‘secundum rationem metri iambici huc usque extendi metrum iambicum deberet, a dimetro usque ad trimetrum, quamvis Horatius usque ad trimetrum praeceperit, cum de sexto pede vel septimo iambico nullam fecerit mentionem’

Ln. 252 sq. ‘pes — iambeis’ Pseudoacron volgatus (non Acr. ó) ad c. I 16, 24

Ln. 254—256. ‘non ita pridem — recepit’ Marius Plotius IIII 3 p. 268 Gaisf.

Ln. 257 sq. ‘non ut — socialiter’ Marius Plotius IIII 6 et IIII 7 p. 269 Gaisf.

Ln. 263. cf Auson. edyll. 4, 56: ‘te praeeunte, nepos, modulata poemata Flacci’

Ln. 267. cf ecbasis captivi v. 745: ‘hanc meruit poenam, vitasti denique culpam’

Ln. 268 sq. ‘vos — manu’ Acr. ad serm. I 3, 117

Ln. 274. Pseudoacron volgatus ad c IIII 9, 49

Ln. 274. Ioannes de Muris summa musicae c. 9 [III p. 209 Gerbert.]

Ln. 275—277. Diomedes p. 487K.

Ln. 275—280. cf. Apollinaris Sidonius carm. 9, 232—235: ‘pictum faecibus Aeschylon secutus aut plaustris solitum sonare Thespin, qui post pulpita trita sub coturno ducebant olidae marem capellae’

Ln. 275—288. Donatus (?) de tragoed. et comoedia fragm. p. XVII Klotz.

Ln. 282 sq. ‘Plerumque in vitium — regi’ florileg. Nostradam.

Ln. 283 sq. ‘lex — nocendi’ Ioannes Saresberiensis policr. VII 24

Ln. 288. Diomedes p. 489 R.

Ln. 290 sq. imit. Persius 1, 61: ‘vos o patricius sanguis’

Ln. 292—294. ‘Carmen — unguem’ florileg. Nostradam

Ln. 295. florilegium Cusanum

Ln. 297 sq. ‘Bona pars ungues non ponere — loca’ florileg. Nostradam.

Ln. 298. ‘secreta — vitat’ Pompei commentum [vol. V p. 162 Keil.]

Ln. 298. ‘balnea vitat’ Servius [Sergius] comment. in Donatum p. 431 K.

Ln. 304. Hildebertus epist. lib. I 8: ‘novimusque poetam fungi vice — secandi’

Ln. 304. cf Emisii epist. inter epist. s. Thomae Cantuarensis [IIII p. 201 Giles.]: ‘numquid tunc fungebamini vice cotis — secandi?’

Ln. 304. cf Ioannes Saresberiensis epist. 179: ‘lyricum ... imitabor fungens vice cotis — secandi’

Ln. 304 sq. ‘Fungar — secandi’ florileg. Nostradam.

Ln. 305. ‘exsors’ incerti excerpta argumenti grammatici § 26 p. 207 ed. Eichenf. et Endlich. (cf. ad vv. 20; 224)

Ln. 309. florilegia Nostrad. et Cusanum, hoc ex Porphyr., non ex Hor.

Ln. 311. Quintil. inst. I 5, 2

Ln. 311. cf Asinius Pollio apud Porphyr. ad h. v.: ‘male hercule eveniat verbis, nisi rem sequantur’

Ln. 312—316. florileg. Nostradam.

Ln. 313. ecbasis captivi v. 618

Ln. 315. ‘profecto’ incert. gramm. § 51 p. 210 Eichenf. et Endlich.

Ln. 323. ‘Grais dedit — loqui’ tractat. de duce Ernesto [VII p. 193 Haupt.]

Ln. 323. cf Apollinaris Sidonius carm. 23, 236: ‘seu linguae Argolicae rotunditate’

Ln. 323 sq. ‘Graiis ingenium — loqui’ Otto Frisingensis chronic. lib. I c. 27

Ln. 329. ‘Rem poterit servare suam’ florileg. Nostradam.

Ln. 330 sq. ‘Animos — fingi’ florileg. Nostradam.

Ln. 332. Ausonius epigr. 34, 13 sq.: ‘huius in arbitrio est, seu te iuvenescere cedro seu iubeat duris vermibus esse cibum’

Ln. 332. cf Persius 1, 42: ‘et cedro digna locutus (carmina)’

Ln. 333 sq. Vincentius Bellovacensis specul. histor. VII 67

Ln. 333 sq. Ioannes Saresberiensis policr. I 8

Ln. 333 sq. idem rectius metalog. II 8

Ln. 333—337. florileg. Nostradam.

Ln. 334. Servius ad Aen. VI 660

Ln. 335—337. Hildebertus moral. philos. p. 961

Ln. 336. ecbasis captivi v. 585

Ln. 339. Servius ad Aen. XII 83

Ln. 341. glossarium Mai [classic. auct. VIII 117]

Ln. 342. cf Martialis I 25, 2—4: ‘profer opus, quod nece Cecropiae damnent Pandionis arces nec sileant nostri praetereantque senes’

Ln. 343. floriegium Parisinum 8818-a

Ln. 343. Vincentius Bellovacensis specul. histor. VII 67

Ln. 343. Ioannes de Muris summa musicae c. 2 [III p. 195 Gerbert.]

Ln. 343. Adam de Fulda musicae part. tertia c. 8 [III p. 362 Gerbert.]

Ln. 343. Ioannes Saresberiensis metalog. II 8

Ln. 343. idem epist. 80: ‘alter enim omne tulit punctum et miscuit utile dulci’

Ln. 343 sq. florilegium Nostradamense

Ln. 344. ‘delectando — monendo’ ecbasis captivi v. 688

Ln. 347—353. ‘Sunt d: quidem — natura’ flor. Nostr.

Ln. 348—360. Ioannes Victoriensis IIII 7 p. 375 B.

Ln. 350. Servius ad Aen. VII 498 [Probus] de ultimis syllabis 242 K.

Ln. 350. florilegium Paris. 8818-a

Ln. 350. Vincentius Bellovacensis specul. histor. VII 67

Ln. 350. cf ecbasis captivi v. 1162: ‘non semper — areus’

Ln. 350. ‘fieret quodcunque minabitur arcus’ tractat. de duce Ernesto 4 [VII p. 197 Haupt.]

Ln. 355 sq. ‘At citharedus — eadem’ florileg. Nostradam.

Ln. 359. flor. Par. 8818-a

Ln. 359. Quintil. inst. X 1, 24: ‘cum Ciceroni dormitare interim Demosthenes, Horatio vero etiam Homerus ipse videatur’

Ln. 359. ‘quandoque — Homerus’ Vincentius Bellov. spec. hist. VII 67

Ln. 359. Gunzo Novariensis [Martenii vett. scriptt. ampl. coll. I 298-e]

Ln. 359. cf Uodalecalcus de Eginone et Herimanno c. 21 [Pertz. XIIII = XII p. 440]: nisi forte dicendum sit, te ut bonum quandoque dormitare Homerum’

Ln. 359 sq. cf Hieronymus epist. 84 ad Pammac. et Ocean. 8 [Vallars. I p. 530-c]: ‘interdum magnus dormitat Homerus, verum — somnum’

Ln. 359—365. ‘Quandoque — placebit’ florileg. Nostradam.

Ln. 360. floriegium Paris. 8069

Ln. 360. ecbasis captivi v. 1225

Ln. 363 sq. Ioannes Saresberiensis policr. III 12

Ln. 364. Petrus Pictaviensis epist. ad Petrum Cluniacensem [biblioth. Cluniac. ed. Marrier p. 617-c]

Ln. 365. florilegium Paris. 8818-a

Ln. 365. Vincentius Bellovacensis specul. histor. VII 67

Ln. 372—380. ‘Mediocribus — quiescit’ floril. Nostradam.

Ln. 375. ‘Sardo — papaver’ florilegium Cusanum C 14

Ln. 376. Vincentius Bellovacensis I 1

Ln. 377. [Probus] de ultimis syllabis p. 223 K.

Ln. 382. schol. Ã epist. II 1, 117: ‘ut in arte poetica: qui — fingere’

Ln. 382. florileg. Nostradam.: ‘qui — fingere’

Ln. 385. ‘quia esset observare rudis animos sub vulpe latentes, horum qui nichil invita dicant faciantve Minerva’

Ln. 385. Reineri de ineptiis cuiusdam idiotae libellus [Pertz. monum. Germ. SS. XX 593]

Ln. 388. Quintilianus praefat. ad Tryphonem § 2: ‘usus deinde Horati consilio, qui in arte poetica suadet, no praecipitetur editio nonumque prematur in annum, dabam iis otium q. s.’

Ln. 388. Flagrius ad Vergil. eclog. 9, 35: ‘Cinna Zmyrnam scripsit, quam nonum post annum. ut Catullus ait, edidit; id quod et Quintilianus ait; mule etiam Horatium in arte poetica dicunt ad eum allusisse, cum ait: nonumque prematur in annum’

Ln. 388. Gunzo Novariensis apud Marten, vett. scriptt. ampl. coll. I 297-a: ‘si quidem Cinna librum suum Smyrnam decem annis elimavit, Horatius in nonum annum carmina sine publica ostentione producenda percepit’

Ln. 389 sq. ‘Delere — reverti’ florileg. Nostradam.

Ln. 390. ‘nescit — reverti’ Augustinus epist. III 143, 4

Ln. 390. Hieronymus epist 49 ad Pammachium 2 [Vallars. I p. 234-d]

Ln. 390. Pseudoacron volgatus ad art. poet. 462 (non Acr.)

Ln. 390. Ratherius Veron. phrenes. 22 p. 242: ‘nescit enim, scribit ut Flaccus, nox missa reverti’

Ln. 390. imit. Servatius Lupus epist. 64: ‘non potest vox missa reverti’

Ln. 391—393. Servius interpolatus (cod. saec. XV) ad Aen. VI 645

Ln. 394—396. cf. Sil. It. XI 441 sq.: ‘exandita chelys lapidem testudine felix ducere et in muros posuisse volentia saxa’

Ln. 396—399. ‘fuit — ligno’ flor. Nostr.

Ln. 401 sq. Quintilianus instit. X 1, 66: ‘quid? Horatius frustra Tyrtaeum Homero subiungit?’

Ln. 408—411. Ioannes Saresberiensis metalog. I 8

Ln. 408—418. florileg. Nostradam.

Ln. 410 sq. ‘alterius — amice’ Ioannes Saresberiensis metalog. II 20 idem policr. VI 22

Ln. 414 sq. ‘qui — tibicen’ Prisciani codex interpolatus instit. XVIII 25, 247

Ln. 417. Ioannes Saresberiensis metalog. II 6

Ln. 417. ‘occupet — scabies’ Ioannes Saresberiensis policr. VII 19

Ln. 421—436. ‘Mirabor — digitus’ florileg. Nostradam.

Ln. 428—433. Ioannes Saresberiensis policr. VI 30: ‘ad singula clamat Gnatho, seu bona, seu mala sint, pulchro, bene, recte. pallescit super — movetur’

Ln. 433. ‘derisor — movetur’ Pseudoacron volgatus ad epist. I 18. 11 (non schol. Ã)

Ln. 437. florilegia Nostradam. Paris. 8818-a

Ln. 437. Basil. F IV 38

Ln. 437. Vincentius Bellovacensis specul. histor. VII 67

Ln. 437. Hildebertus moral. philos. p. 974

Ln. 437. item Wilhelmi Carnotensis electi ad Alexandrum papam [Gilberti opp. ed. Giles. II p. 212]

Ln. 437. Ioannes Saresberiensis policrat. VI 30. epist. 291

Ln. 437. cf s. Thomae epist. 50 [III p. 129 Giles.]: ‘ne vos (te Ioannes Saresberiensis policr., eum idem epist.) decipiant animi sub vulpe latentes’

Ln. 437. cf etiam Persius 5, 117: ‘astutam vapido servas sub pectore volpem’ et Reiner, laudat. ad v. 385

Ln. 441. cf Apollinar. Sidonius ep. VIIII 13: ‘Horatiana incude formatos Asclepiadeos’

Ln. 453. ‘morbus regius’ incert. grammat. § 59 p. 210 Eich. et Endl.

Ln. 455 sq. Ioannes Saresberiensis policr. VII 12

Ln. 457. ‘hic — ructatur’ Servius ad Aen. III 576

Ln. 459 sq. ‘Horatius: licet — clamet’ Charisius p. 204 K.

Ln. 460. ‘non — curet’ ecbasis captivi v. 744

Ln. 466. cf Ovidius metam. II 280 sq.: ‘liceat periturae ... igne perire tuo’

Ln. 467. florileg. Nostradam.

Ln. 467. cf Seneca Phoen. 100: ‘occidere est vetare cupientem mori’

Ln. 471. schol. Lucan. I 608: ‘nam hodie vocatur bidental a bidentibus ibi immolatis, ut dicit Horatius’

Ln. 471. cf Persius s. 2, 27: ‘triste ... bidental’

Ln. 473. ‘obiectos valeat si frangere clathros’ glossarium Mai [classic auct. VIII 106]

Ln. 474—476. florilegium Nostradamense

Ln. 476. glossarium Mai [classic. auct. VIII 269] ecbasis captivi v. 761

Ln. 476. Otto Frisingensis de rebus gestis Friderici I. imperat. lib. I c. 16

Ln. 476. Ioannes Victoriensis I 10 p. 298 ed. B.

Ln. 476. Cisterciensis quidam in cod. Vindobon. 883 fol. 31

Ad graece scripta legenda typus graecus extrahe


GAI M. SEVER • MMDCCLX • MMDCCLXVII