Q. HORATIUS FLACCUS • OPERA ET COMMENTARII
CARM. ICARM. IICARM. IIICARM. IVCARM. SAEC.EP.SERM. ISERM. IIEPIST. IEPIST. IIA. P.

varia lectio et testimonia


opus et commentarii • varialectio et testimonia • prosodia et metra
1     iustum et tenacem propositi virum
2     non civium ardor prava iubentium,
3     non voltus instantis tyranni
non voltus instantis tyranni
vultisvultus
tiranni
4     mente quatit solida neque auster,
   
5     dux inquieti turbidus hadriae,
dux inquieti turbidus hadriae,
inqui&is
adriaeadrie
6     nec fulminantis magna manus iovis:
nec fulminantis magna manus iovis:
iovis manus
domus
7     si fractus inlabatur orbis,
si fractus inlabatur orbis,
illabaturillabeturinlabeturinlabitur
iovis
8     inpavidum ferient ruinae.
impavidum
   
9     hac arte pollux et vagus hercules
10     enisus arcis attigit igneas,
enisumenixusinnisus
11     quos inter augustus recumbens
12     purpureo bibet ore nectar,
bibit
   
13     hac te merentem, bacche pater, tuae
bache
14     vexere tigres indocili iugum
tygres
15     collo trahentes, hac quirinus
ac
16     martis equis acheronta fugit,
patris
   
17     gratum elocuta consiliantibus
gratum elocuta consiliantibus
eloquuta
consilientibus
18     iunone divis: ‘ilion, ilion
iunone divis: ‘ilion, ilion
divus
ilion, ion
19     fatalis incestusque iudex
20     et mulier peregrina vertit
   
21     in pulverem, ex quo destituit deos
in pulverem, ex quo destituit deos
qua
destuitdistituit
22     mercede pacta laomedon, mihi
mercede pacta laomedon, mihi
pancta
laumedon
23     castaeque damnatum minervae
castaeque damnatum minervae
damnatamdampnatumdannatum
minerve
24     cum populo et duce fraudulento.
cum populo et duce fraudulento.
popolo
fraudolento
   
25     iam nec lacaenae splendet adulterae
lacenaelacene
26     famosus hospes nec priami domus
27     periura pugnaces achivos
peiuraper iura
28     hectoreis opibus refringit,
haectoreis
   
29     nostrisque ductum seditionibus
sedicionibus
30     bellum resedit: protinus et gravis
graves
31     iras et invisum nepotem,
32     troica quem peperit sacerdos,
troia
   
33     marti redonabo. illum ego lucidas
ego
34     inire sedes, discere nectaris
ducere
35     sucos et adscribi quietis
sucos et adscribi quietis
succossucus
ascribiasscribi
36     ordinibus patiar deorum.
paciar
   
37     dum longus inter saeviat ilion
seviat
38     romamque pontus, qualibet exsules
romamque pontus, qualibet exsules
portus
exules
39     in parte regnanto beati;
regnando
40     dum priami paridisque busto
   
41     insultet armentum et catulos ferae
42     celent inultae, stet capitolium
caelent
43     fulgens triumphatisque possit
44     roma ferox dare iura medis.
   
45     horrenda late nomen in ultimas
46     extendat oras, qua medius liquor
extendat oras, qua medius liquor
extendat oras, qua medius liquor
extendet
horas
quas
47     secernit europen ab afro,
secernit europen ab afro,
secernit europen ab afro,
decernit
europoenheuropen
affro
48     qua tumidus rigat arva nilus.
   
49     aurum inrepertum et sic melius situm,
50     cum terra celat, spernere fortior
caelat
51     quam cogere humanos in usus
in humanos
52     omne sacrum rapiente dextra,
dextera
   
53     quicumque mundo terminus obstitit,
quicumque mundo terminus obstitit,
quacumque
mundi
54     hunc tanget armis, visere gestiens,
tangat
55     qua parte debacchentur ignes,
debacchanturdebachanturdebachenturdibachenturdicit baccentur
56     qua nebulae pluviique rores.
pluvieq. et rores
   
57     sed bellicosis fata quiritibus
set
58     hac lege dico, ne nimium pii
59     rebusque fidentes avitae
60     tecta velint reparare troiae.
tæcta
   
61     troiae renascens alite lugubri
62     fortuna tristi clade iterabitur
63     ducente victrices catervas
64     coniuge me iovis et sorore.
   
65     ter si resurgat murus aeneus
66     auctore phoebo, ter pereat meis
auctore phoebo, ter pereat meis
ductorestructore
phebo
67     excisus argivis, ter uxor
et
68     capta virum puerosque ploret.’
   
69     non hoc iocosae conveniet lyrae.
non hoc iocosae conveniet lyrae.
non hoc iocosae conveniet lyrae.
non hoc iocosae conveniet lyrae.
conveniatconveniens
haec iocosae convenienthaec iocosae conveniunt
liraelyre
lyrae
70     quo, musa, tendis? desine pervicax
tendes
71     referre sermones deorum et
72     magna modis tenuare parvis.
   

TESTIMONIA


Ln. 1—4. ‘... nisi forte delirare illis videtur Flaccus in lyricis * dicit: iustum — solida’ Lactantius instit. diu V 13

Ln. 1. ‘iustum — solida’ Vincentius Bellon. V 70

Ln. 1. ‘virum iustum et propositi tenacem * ardor civium prava iubentium, non iustis — solida’ Hildebert. moral. philos. p. 978

Ln. 7 sq. Hieronymus epist. 6 ad Iulianum (Vallars. *17-a)

Ln. 7. id. epist. 118 ad Iulianum 2 (Vallars. I 787-b)

Ln. 7. ‘quod in lyrico carmine super iusti praeconio dicitur: si — ruinae’ Hieronymus epist. 129 ad Demetrium 7 (Vallars. I 976-a)

Ln. 7. ‘quem in Flaccus in lyrico carmine ait: si — ruinae’ Hyeronimus comment. in epist. ad *hesios lib. III c. 5 (Vallars. VII 653-c)

Ln. 18 sq. ‘Ilion — iudex’ Porph. ad epist. II 1, 11

Ad graece scripta legenda typus graecus extrahe


GAI M. SEVER • MMDCCLX • MMDCCLXVII