Q. HORATIUS FLACCUS • OPERA ET COMMENTARII
CARM. ICARM. IICARM. IIICARM. IVCARM. SAEC.EP.SERM. ISERM. IIEPIST. IEPIST. IIA. P.

varia lectio et testimonia


opus et commentarii • varialectio et testimonia • prosodia et metra
1     caelo tonantem credidimus iovem
caelo tonantem credidimus iovem
celo
credimus
2     regnare: praesens divus habebitur
regnare: praesens divus habebitur
presens
divos
3     augustus adiectis britannis
brittannis
4     imperio gravibusque persis.
   
5     milesne crassi coniuge barbara
milesne crassi coniuge barbara
crassis
in coniuge
6     turpis maritus vixit et hostium
ostium
7     pro curia inversique mores! –
inversisque
8     consenuit socerorum in armis,
arvis
   
9     sub rege medo marsus et apulus,
marsus
10     anciliorum et nominis et togae
anciliorum nominis
11     oblitus aeternaeque vestae,
oblitus aeternaeque vestae,
aeterneque
veste
12     incolumi iove et urbe roma?
incolomi
   
13     hoc caverat mens provida reguli
14     dissentientis condicionibus
conditionibus
15     foedis et exemplo trahenti
foedis et exemplo trahenti
fedis
exempli trahentisexemplo trahentisexemplum trahentis
16     perniciem veniens in aevum,
perniciem veniens in aevum,
pernetiempernitiem
aevuumevum
   
17     si non periret inmiserabilis
si non periret inmiserabilis
perirentperires
immiserabilisvae miserabilis
18     captiva pubes: ‘signa ego punicis
19     adfixa delubris et arma
affixa
20     militibus sine caede dixit
cede
   
21     derepta vidi, vidi ego civium
arreptadirepta
22     retorta tergo bracchia libero
brachia
23     portasque non clausas et arva
conclusasclusas
24     marte coli populata nostro.
   
25     auro repensus scilicet acrior
redemptus
26     miles redibit: flagitio additis
27     damnum. neque amissos colores
damnum. neque amissos colores
damnatumdampnumdannum
nec
28     lana refert medicata fuco
referat
   
29     nec vera virtus, cum semel excidit,
nec vera virtus, cum semel excidit,
semex
occidit
30     curat reponi deterioribus;
31     si pugnat extricata densis
sic
32     cerva plagis, erit ille fortis,
   
33     qui perfidis se credidit hostibus,
dedicit
34     et marte poenos proteret altero,
et marte poenos proteret altero,
penos
propter&proterit
35     qui lora restrictis lacertis
36     sensit iners timuitque mortem.
sensit iners timuitque mortem.
inhers
mortem. ¦¦ hic – mortem ¦¦ hinc,
   
37     hic unde vitam sumeret inscius,
anxiusaptius
38     pacem duello miscuit: o pudor!
pacem et
39     o magna carthago probrosis
o magna carthago probrosis
cartago
probosis
40     altior italiae ruinis!
ruginis
   
41     fertur pudicae coniugis osculum
pudice
42     parvosque natos ut capitis minor
43     ab se removisse et virilem
44     torvus humi posuisse voltum,
torvus humi posuisse voltum,
torvos
vultum
   
45     donec labantis consilio patres
donec labantis consilio patres
labantes
patris
46     firmaret auctor numquam alias dato
47     interque maerentis amicos
merentesmerentis
48     egregius properaret exul.
   
49     atqui sciebat, quae sibi barbarus
et quis
50     tortor pararet: non aliter tamen
51     dimovit obstantis propinquos
dimovit obstantis propinquos
obstantes
amicos
52     et populum reditus morantem,
redditus
   
53     quam si clientum longa negotia
quam si clientum longa negotia
clientium
negocia
54     diiudicata lite relinqueret
diiudicata lite relinqueret
disiudicata
relinquentrelinquerit
55     tendens venafranos in agros
venafrenosvenefranos
56     aut lacedaemonium tarentum.
lacedemoniumlacedomonium
   

TESTIMONIA


Ln. 10 sq. Cledonis 1989

Ln. 10. Servius ad Aen. VII 188

Ln. 10. cf Florus II 21, 3: ‘patriae, nominis, togae, fascium oblitus’ et Probus de nomine exc. p. 208 K ‘Lucretius [sic per errorem] metrum custodiens rationem regulae excessit, qui ait anciliorum, non ancillium’

Ln. 10. Charis. 62

Ln. 27 sq. ‘neque — fuco’ Acron volgatus et sch. codex Parisinis 7975 saec. XI ad serm I 2, 83

Ln. 29 sq. Servius ad Aen. II 376

Ln. 31 sq. ‘si — plagis’ Servius ad Aen. VI 27

Ln. 31. cf ‘muta quoque animalia cum fraude capiuntur, si aliquo modo se in fugam extricaverint, fiunt postmodo cautiora’ Lactantius inst. VI 24

Ad graece scripta legenda typus graecus extrahe


GAI M. SEVER • MMDCCLX • MMDCCLXVII