Q. HORATIUS FLACCUS • OPERA ET COMMENTARII
CARM. ICARM. IICARM. IIICARM. IVCARM. SAEC.EP.SERM. ISERM. IIEPIST. IEPIST. IIA. P.

varia lectio et testimonia


opus et commentarii • varialectio et testimonia • prosodia et metra
1     altera iam teritur bellis civilibus aetas,
2     suis et ipsa roma viribus ruit.
perit
3     quam neque finitimi valuerunt perdere marsi
4     minacis aut etrusca porsenae manus
minacis aut etrusca porsenae manus
minacis aut etrusca porsenae manus
minacis aut etrusca porsenae manus
audet rusca
aud
erusca
porsennaeporsenne
5     aemula nec virtus capuae nec spartacus acer
aemula nec virtus capuae nec spartacus acer
aemula nec virtus capuae nec spartacus acer
emula
capue
spartacacer
6     novisque rebus infidelis allobrox,
novisque rebus infidelis allobrox,
novisve
albabroxallabrox
7     nec fera caerulea domuit germania pube
nec fera caerulea domuit germania pube
ne
cerulea
8     parentibusque abominatus hannibal:
parentibusque abominatus hannibal:
parentibusve
abhominatusabominanatusabominandus
9     inpia perdemus devoti sanguinis aetas
impiaimpii
10     ferisque rursus occupabitur solum;
rursum
11     barbarus heu cineres insistet victor et urbem
barbarus heu cineres insistet victor et urbem
insistæt
urbes
12     eques sonante verberabit ungula;
equietqui
13     quaeque carent ventis et solibus ossa quirini,
queque
14     – nefas videre – dissipabit insolens.
– nefas videre – dissipabit insolens.
videri
disipabitdissipavit
15     forte quid expediat communiter aut melior pars,
forte quid expediat communiter aut melior pars,
quod
expediam
16     malis carere quaeritis laboribus.
queritis
17     nulla sit hac potior sententia: phocaeorum
nulla sit hac potior sententia: phocaeorum
nulla sit hac potior sententia: phocaeorum
hec
porciorpotius
phoceorum
18     velut profugit exsecrata civitas
velut profugit exsecrata civitas
velut profugit exsecrata civitas
vel
profuit
execrata
19     agros atque lares patrios, habitandaque fana
proprios
20     apris reliquit et rapacibus lupis,
reliquid
21     ire, pedes quocumque ferent, quocumque per undas
ferunt
22     notus vocabit aut protervos africus.
notus vocabit aut protervos africus.
notus vocabit aut protervos africus.
notus vocabit aut protervos africus.
nothus
vocavit
protervus
affricus
23     sic placet? an melius quis habet suadere? secunda
24     ratem occupare quid moramur alite?
25     sed iuremus in haec: simul imis saxa renarint
sed iuremus in haec: simul imis saxa renarint
videremus
renarent
26     vadis levata, ne redire sit nefas;
27     neu conversa domum pigeat dare lintea, quando
lintea
28     padus matina laverit cacumina,
et ante padus
29     im mare seu celsus procurrerit appenninus
im mare seu celsus procurrerit appenninus
decurreritproruperit
apenninus
30     novaque monstra iunxerit libidine
iuxerit
31     mirus amor, iuvet ut tigris subsidere cervis,
mirus amor, iuvet ut tigris subsidere cervis,
mirus amor, iuvet ut tigris subsidere cervis,
iubet
ut
tigrestygres
32     adulteretur et columba miluo,
corumba
33     credula nec ravos timeant armenta leones
flavosfulvosraussaevossevos
34     ametque salsa levis hircus aequora.
hyrcus
35     haec et quae poterunt reditus abscindere dulcis
haec et quae poterunt reditus abscindere dulcis
haec et quae poterunt reditus abscindere dulcis
haec et quae poterunt reditus abscindere dulcis
hac
que
accendere
dulces
36     eamus omnis exsecrata civitas,
eamus omnis exsecrata civitas,
omnes
execrata
37     aut pars indocili melior grege; mollis et exspes
expersexpes
38     inominata perpremat cubilia.
inominata perpremat cubilia.
innominata
perprimatperprimet
39     vos, quibus est virtus, muliebrem tollite luctum,
animusluctus
40     etrusca praeter et volate litora.
etrusca praeter et volate litora.
preter
littora
41     nos manet oceanus circumvagus: arva beata
nos manet oceanus circumvagus: arva beata
nos manet oceanus circumvagus: arva beata
occeanus
circumvagus arva beata;
circum vagus
42     petamus, arva divites et insulas,
et insulas divites
43     reddit ubi cererem tellus inarata quotannis
44     et inputata floret usque vinea,
imputatainoptata
45     germinat et numquam fallentis termes olivae
46     suamque pulla ficus ornat arborem,
47     mella cava manant ex ilice, montibus altis
48     levis crepante lympha desilit pede.
levis crepante lympha desilit pede.
levis crepante lympha desilit pede.
sonante
limphanympha
dissilit
49     illic iniussae veniunt ad mulctra capellae
multra
50     refertque tenta grex amicus ubera,
51     nec vespertinus circumgemit ursus ovile
oliveovili
52     nec intumescit alta viperis humus;
neque
53     [nulla nocent pecori contagia, nullius astri
[nulla nocent pecori contagia, nullius astri
poccori
austri
54     gregem aestuosa torret inpotentia]
gregem aestuosa torret inpotentia]
estuosa
impotentia
55     pluraque felices mirabimur, ut neque largis
56     aquosus eurus arva radat imbribus,
aquosus eurus arva radat imbribus,
aquosus eurus arva radat imbribus,
heurus
radit
ymbribus
57     pinguia nec siccis urantur semina glaebis,
glebis
58     utrumque rege temperante caelitum.
utrumque rege temperante caelitum.
imperante
celitum
59     non huc argoo contendit remige pinus
non huc argoo contendit remige pinus
non huc argoo contendit remige pinus
noc huc argo
hoc
argivoargo
60     neque inpudica colchis intulit pedem;
neque inpudica colchis intulit pedem;
impudica
cholchis
61     non huc sidonii torserunt cornua nautae,
noc
62     laboriosa nec cohors ulixei.
choors
63     [iuppiter illa piae secrevit litora genti,
[iuppiter illa piae secrevit litora genti,
[iuppiter illa piae secrevit litora genti,
iupiter
sæcrevitsacravit
littora
64     ut inquinavit aere tempus aureum,]
65     aere, dehinc ferro duravit saecula, quorum
aere, dehinc ferro duravit saecula, quorum
aere, dehinc ferro duravit saecula, quorum
aerea
secula
quo nunc
66     piis secunda vate me datur fuga.

TESTIMONIA


Ln. 1 sq. Fortunat. 2706

Ln. 1 praem. ‘ode XVI’ Victorin. de metr. Hor. 2620

Ln. 1. ‘epodos Horatii, in quibus ... altera — ruit’ Diomed. 485

Ln. 1 praem. ‘sexta decima ode’ Diomed. 529

Ln. 2. cf Propert. III 11, 60: frangitur ipsa suis Roma superba bonis’

Ln. 5. cf Symmach. epist. X 32: ‘et virtus aemula alitur exemplo honoris alienti’

Ln. 11 sq. cf Ovid. ex P. I 2, 112: ‘Ristonii cineres ungula pulset equi’

Ln. 18. cf Gerberti epist. 80 (historiae Francorum scriptores tom. II p. 807 ed. du Chesne): ‘quod remedium morbis tuis invenimus, Virdunensium execrata civites?’

Ln. 28. Servius ad. Aen. XI 403

Ln. 47 sq. Terentian. 2448 sq.

Ln. 49. cf Beda anthol. Lat. Mey. 391, 50: ‘uberibus plenis veniantque ad mulctra capellae’

Ln. 52. cf Senec. Herc. fur. 936: ‘nulla nocituro gravis succo tumescat herba’

Ad graece scripta legenda typus graecus extrahe


GAI M. SEVER • MMDCCLX • MMDCCLXVII