Q. HORATIUS FLACCUS • OPERA ET COMMENTARII
CARM. ICARM. IICARM. IIICARM. IVCARM. SAEC.EP.SERM. ISERM. IIEPIST. IEPIST. IIA. P.

varia lectio et testimonia


opus et commentarii • varialectio et testimonia • prosodia et metra
1     egressum magna me accepit aricia roma
egressum magna me accepit aricia roma
egressum magna me accepit aricia roma
gressum
excepit
arithiaaritiaatroia
2     hospitio modico; rhetor comes heliodorus,
hospitio modico; rhetor comes heliodorus,
hospitio modico; rhetor comes heliodorus,
hospicio
r&horrethor
eliodorusheliodrus
3     graecorum longe doctissimus; inde forum appi
graecorum longe doctissimus; inde forum appi
graecorum longe doctissimus; inde forum appi
graecorum longe doctissimus; inde forum appi
grecorum
linguaelinguamlingue
unde
apii
4     differtum nautis cauponibus atque malignis.
5     hoc iter ignavi divisimus, altius ac nos
hoc iter ignavi divisimus, altius ac nos
hoc iter ignavi divisimus, altius ac nos
hinc
dimisimusdivissimus
alcius
6     praecinctis unum: minus est gravis appia tardis.
praecinctis unum: minus est gravis appia tardis.
praecinctis unum: minus est gravis appia tardis.
pare cinctisprecinctisprecinctis
nimis
apia
7     hic ego propter aquam, quod erat deterrima, ventri
hic ego propter aquam, quod erat deterrima, ventri
teterrima
venti
8     indico bellum, cenantis haud animo aequo
indico bellum, cenantis haud animo aequo
indico bellum, cenantis haud animo aequo
indicio
cenantemquecenantes
haut
9     exspectans comites. iam nox inducere terris
exspectans comites. iam nox inducere terris
expectansexpectantansexpectantesexpectas
expecto comitem
10     umbras et caelo diffundere signa parabat:
umbras et caelo diffundere signa parabat:
celo
diffudere
11     tum pueri nautis, pueris convicia nautae
tum pueri nautis, pueris convicia nautae
convictiaconvitia
naute
12     ingerere: ‘huc adpelle;’ ‘trecentos inseris;’ ‘ohe,
ingerere: ‘huc adpelle;’ ‘trecentos inseris;’ ‘ohe,
ingerere: ‘huc adpelle;’ ‘trecentos inseris;’ ‘ohe,
hunc
apelleappelleapplica
ohae
13     iam satis est.' dum aes exigitur, dum mula ligatur,
14     tota abit hora. mali culices ranaeque palustres
oraranae
15     avertunt somnos; absentem cantat amicam
avertunt somnos; absentem cantat amicam
avertunt somnos; absentem cantat amicam
evertunt sonnos
ut cantatut cantet
amicum
16     multa prolutus vappa nauta atque viator
vapa
17     certatim; tandem fessus dormire viator
18     incipit ac missae pastum retinacula mulae
incipit ac missae pastum retinacula mulae
incipit ac missae pastum retinacula mulae
incepit
misaemisse
missae ... mulae – mulae ... missae
19     nauta piger saxo religat stertitque supinus.
nauta piger saxo religat stertitque supinus.
sertitquestertit
suppinus
20     iamque dies aderat, nil cum procedere lintrem
iamque dies aderat, nil cum procedere lintrem
iamque dies aderat, nil cum procedere lintrem
adherat
cum nil
lyncremlyntrem
21     sentimus, donec cerebrosus prosilit unus
sentimus, donec cerebrosus prosilit unus
sentinus
celebrosus
22     ac mulae nautaeque caput lumbosque saligno
ac mulae nautaeque caput lumbosque saligno
aemulae
nauteque
23     fuste dolat: quarta vix demum exponimur hora.
24     ora manusque tua lavimus, feronia, lympha.
ora manusque tua lavimus, feronia, lympha.
ora manusque tua lavimus, feronia, lympha.
ora manusque tua lavimus, feronia, lympha.
ora manusque tua lavimus, feronia, lympha.
manus
tuas
lavimur
foeronia
limpha
25     milia tum pransi tria repimus atque subimus
milia tum pransi tria repimus atque subimus
millia
repinusreppimusrepsimus
26     inpositum saxis late candentibus anxur.
inpositum saxis late candentibus anxur.
inpositum saxis late candentibus anxur.
inpositum saxis late candentibus anxur.
inpositum saxis late candentibus anxur.
impositisimpositum
saxum
late saxis
latae
anxiranxyr
27     huc venturus erat maecenas optimus atque
huc venturus erat maecenas optimus atque
huc venturus erat maecenas optimus atque
hic
maecaenasmecaenasmecenas
optumus
28     cocceius, missi magnis de rebus uterque
cocceius, missi magnis de rebus uterque
cocceus
magnum
29     legati, aversos soliti conponere amicos.
legati, aversos soliti conponere amicos.
acuersosadversus
componere
30     hic oculis ego nigra meis collyria lippus
collirigiacolliria
31     inlinere. interea maecenas advenit atque
inlinere. interea maecenas advenit atque
inlinere. interea maecenas advenit atque
illinere
maecaenasmecaenasmecenas
atvenit
32     cocceius capitoque simul fonteius, ad unguem
cocceius capitoque simul fonteius, ad unguem
cocceus
forceus
33     factus homo, antoni, non ut magis alter, amicus.
antinoantoniiantonio
34     fundos aufidio lusco praetore libenter
fundos aufidio lusco praetore libenter
fusco
pretore
35     linquimus, insani ridentes praemia scribae,
linquimus, insani ridentes praemia scribae,
dentes
premiaproemia
36     praetextam et latum clavum prunaeque vatillum.
praetextam et latum clavum prunaeque vatillum.
praetextam et latum clavum prunaeque vatillum.
pretextam
clavom
bacillumbatillum
37     in mamurrarum lassi deinde urbe manemus,
38     murena praebente domum, capitone culinam.
39     postera lux oritur multo gratissima; namque
postera lux oritur multo gratissima; namque
proxima
nanque
40     plotius et varius sinuessae vergiliusque
plotius et varius sinuessae vergiliusque
plotius et varius sinuessae vergiliusque
plotius et varius sinuessae vergiliusque
plocius
varus
sinuesse
virgiliusque
41     occurrunt, animae, qualis neque candidiores
occurrunt, animae, qualis neque candidiores
anime
quales
42     terra tulit neque quis me sit devinctior alter.
terra tulit neque quis me sit devinctior alter.
terra tulit neque quis me sit devinctior alter.
nequis
fit
devincior
43     o qui conplexus et gaudia quanta fuerunt.
conplexus
44     nil ego contulerim iucundo sanus amico.
nil ego contulerim iucundo sanus amico.
praetulerim
iocundoiucumdo
45     proxima campano ponti quae villula, tectum
proxima campano ponti quae villula, tectum
proxuma
testum
46     praebuit et parochi, quae debent, ligna salemque.
praebuit et parochi, quae debent, ligna salemque.
praebuit et parochi, quae debent, ligna salemque.
praebuit et parochi, quae debent, ligna salemque.
prebuit
parrochi
quequi
linqua
47     hinc muli capuae clitellas tempore ponunt.
hinc muli capuae clitellas tempore ponunt.
mulaemule
ditellas
48     lusum it maecenas, dormitum ego vergiliusque;
lusum it maecenas, dormitum ego vergiliusque;
lusum it maecenas, dormitum ego vergiliusque;
ut
maecaenasmecaenasmecenas
virgiliusque
49     namque pila lippis inimicum et ludere crudis.
namque pila lippis inimicum et ludere crudis.
nanque
lippus
50     hinc nos coccei recipit plenissima villa,
51     quae super est caudi cauponas. nunc mihi paucis
quae super est caudi cauponas. nunc mihi paucis
quae super est caudi cauponas. nunc mihi paucis
semper
claudii
cauponas claudii
52     sarmenti scurrae pugnam messique cicirri,
sarmenti scurrae pugnam messique cicirri,
sarmenti scurrae pugnam messique cicirri,
scurre
messiique
cicereiuscicerreicicerricicerriuscicircicicirriuscirei
53     musa, velim memores et quo patre natus uterque
pat
54     contulerit litis. messi clarum genus osci;
contulerit litis. messi clarum genus osci;
lites
messi clarum genus osci ¦¦ sarmenti domina exstat – sarmenti domina exstat ¦¦ messi clarum genus osci
55     sarmenti domina exstat: ab his maioribus orti
56     ad pugnam venere. prior sarmentus equi te
ad pugnam venere. prior sarmentus equi te
venire
sarmentissarmentius
57     esse feri similem dico.’ ridemus, et ipse
esse feri similem dico.’ ridemus, et ipse
ferri
redemus
58     messius ‘accipio,’ caput et movet. ‘o tua cornu
messius ‘accipio,’ caput et movet. ‘o tua cornu
messius ‘accipio,’ caput et movet. ‘o tua cornu
mesiusmissus
capud
tibi
59     ni foret exsecto frons,’ inquit, ‘quid faceres, cum
ni foret exsecto frons,’ inquit, ‘quid faceres, cum
ni foret exsecto frons,’ inquit, ‘quid faceres, cum
si
execto
inquid
60     sic mutilus minitaris? at illi foeda cicatrix
sic mutilus minitaris? at illi foeda cicatrix
miniteris
faedafeda
61     saetosam laevi frontem turpaverat oris.
saetosam laevi frontem turpaverat oris.
saetosam laevi frontem turpaverat oris.
saetossamsetosam
laetilevi
oraorbe
62     campanum in morbum, in faciem permulta iocatus,
campanum in morbum, in faciem permulta iocatus,
campanum in morbum, in faciem permulta iocatus,
campanum in morbum, in faciem permulta iocatus,
canpanum
immorbum
fatiem
locatus
63     pastorem saltaret uti cyclopa rogabat:
pastorem saltaret uti cyclopa rogabat:
pastorem saltaret uti cyclopa rogabat:
saltret
ciclopacidopocillo pa
rogarat
64     nil illi larva aut tragicis opus esse cothurnis.
nil illi larva aut tragicis opus esse cothurnis.
barba
coturniscuturnis
65     multa cicirrus ad haec: donasset iamne catenam
multa cicirrus ad haec: donasset iamne catenam
cicerrus
hec
66     ex voto laribus, quaerebat; scriba quod esset,
querebat
67     nilo deterius dominae ius esse; rogabat
nilo deterius dominae ius esse; rogabat
nilo deterius dominae ius esse; rogabat
nilo deterius dominae ius esse; rogabat
nichilonihilonullo
deterius nihilo
dominedomicevisdominidominum visdominus
ius
68     denique, cur umquam fugisset, cui satis una
denique, cur umquam fugisset, cui satis una
nunc quamunquam
sanis
69     farris libra foret, gracili sic tamque pusillo.
70     prorsus iucunde cenam producimus illam.
prorsus iucunde cenam producimus illam.
iocundaeiocundamiocundeiucundaeiucundam
caenam
71     tendimus hinc recta beneventum, ubi sedulus hospes
tendimus hinc recta beneventum, ubi sedulus hospes
tendimus hinc recta beneventum, ubi sedulus hospes
recte
beneventum recte
setulus
72     paene macros arsit dum turdos versat in igni.
paene macros arsit dum turdos versat in igni.
paene macros arsit dum turdos versat in igni.
paene macros arsit dum turdos versat in igni.
paene macros arsit dum turdos versat in igni.
penepoene
arsit macros
turdos dum
tardosturbos
in igneinsignis
73     nam vaga per veterem dilapso flamma culinam
delapso
74     volcano summum properabat lambere tectum.
vulcano
75     convivas avidos cenam servosque timentis
convivas avidos cenam servosque timentis
caenam
timentes
76     tum rapere atque omnis restinguere velle videres.
tum rapere atque omnis restinguere velle videres.
tum rapere atque omnis restinguere velle videres.
tunc
omnesrestringuere
videri
77     incipit ex illo montis apulia notos
appuliamihi dauniamontes
78     ostentare mihi, quos torret atabulus et quos
ostentare mihi, quos torret atabulus et quos
gravis
terret
79     nunquam erepsemus, nisi nos vicina trivici
nunquam erepsemus, nisi nos vicina trivici
nunquam erepsemus, nisi nos vicina trivici
numquam
avicina
tricivi
80     villa recepisset lacrimoso non sine fumo,
villa recepisset lacrimoso non sine fumo,
valla
lacrimo
81     udos cum foliis ramos urente camino.
rammos
82     hic ego mendacem stultissimus usque puellam
83     ad mediam noctem exspecto; somnus tamen aufert
noctem mediam
84     intentum veneri; tum inmundo somnia visu
intentum veneri; tum inmundo somnia visu
intantum
immundoinmodo
85     nocturnam vestem maculant ventremque supinum.
nocturnam vestem maculant ventremque supinum.
nocturnam vestem maculant ventremque supinum.
nocturna
ventreque
sopinumsuppinum
86     quattuor hinc rapimur viginti et milia raedis,
quattuor hinc rapimur viginti et milia raedis,
quatuor
redisrhaedis
87     mansuri oppidulo, quod versu dicere non est,
opidulo
88     signis perfacile est: venit vilissima rerum
signis perfacile est: venit vilissima rerum
signis perfacile est: venit vilissima rerum
perfacele
est
villissima
89     hic aqua, sed panis longe pulcherrimus, ultra
panis
90     callidus ut soleat umeris portare viator.
humerisumbris
91     nam canusi lapidosus, aquae non ditior urna:
nam canusi lapidosus, aquae non ditior urna:
nam canusi lapidosus, aquae non ditior urna:
nam canusi lapidosus, aquae non ditior urna:
labidosus
atquesed
diciorditiusdulcior
una
92     qui locus a forti diomede est conditus olim.
93     flentibus hinc varius discedit maestus amicis.
flentibus hinc varius discedit maestus amicis.
flentibus hinc varius discedit maestus amicis.
flentibus hinc varius discedit maestus amicis.
hichin
varus
discessit
meaestusmestus
94     inde rubos fessi pervenimus, utpote longum
utpute
95     carpentes iter et factum corruptius imbri.
imbreymbri
96     postera tempestas melior, via peior ad usque
postera tempestas melior, via peior ad usque
tempesta
peior atusquepeiora tusque
97     bari moenia piscosi; dein gnatia lymphis
bari moenia piscosi; dein gnatia lymphis
bari moenia piscosi; dein gnatia lymphis
bari moenia piscosi; dein gnatia lymphis
bari moenia piscosi; dein gnatia lymphis
barri
maenia
dehincdeindehinc
egnatiagratia
limphisnimphisnymphis
98     iratis exstructa dedit risusque iocosque,
iratis exstructa dedit risusque iocosque,
iratis exstructa dedit risusque iocosque,
extructa
rursusque
locosque
99     dum flamma sine tura liquescere limine sacro
dum flamma sine tura liquescere limine sacro
thura
flaminefluminelimnelumine
100     persuadere cupit. credat iudaeus apella,
persuadere cupit. credat iudaeus apella,
persuadere cupit. credat iudaeus apella,
credascredet
iudeus
apellat
101     non ego; namque deos didici securum agere aevom
non ego; namque deos didici securum agere aevom
nanque
aevum
102     nec, siquid miri faciat natura, deos id
nec, siquid miri faciat natura, deos id
nec, siquid miri faciat natura, deos id
nec, siquid miri faciat natura, deos id
miris
facias
deo
deos
103     tristis ex alto caeli demittere tecto.
tristis ex alto caeli demittere tecto.
tristis ex alto caeli demittere tecto.
tristes
celi
dimittere
104     brundisium longae finis chartaeque viaeque est.
brundisium longae finis chartaeque viaeque est.
brundisium longae finis chartaeque viaeque est.
brundisium longae finis chartaeque viaeque est.
brundisium longae finis chartaeque viaeque est.
brundesiumbrundisum
longe
cartaequecarthaeque
viequest
est

TESTIMONIA


Ln. 1. Servius Volgatus ad Verg. Aen. II 713 (deficiunt Thilonis codices)

Ln. 5—6. ‘altius — unum’ Servius ad Aen. I 210 VIII 724

Ln. 15—16. ‘absentem — vappa’ gloss. Mai class, auct. VIII 614

Ln. 20. cf Sedulius op. pasch. IIII 113: ‘iamque dies aderat nocturna maestior umbra’

Ln. 23. ‘quarta — hora’ carmen de figuris v. 179 p. 70 Halm.

Ln. 24. Eutychis ars II 16 p. 484 K.

Ln. 32—33. ‘ad — homo’ Acr. ad art. poet 294

Ln. 32. Servius ad georg. II 277

Ln. 32. cf Vincentius Bellovac. spec. hist. 69: ‘homo factus ad unguem’

Ln. 35. Prisc. II 2, 13

Ln. 35. Alcuinus p. 2085 P. ‘insani — scrib(a)e’

Ln. 35. Acr. ad serm. II 3, 43

Ln. 36. Servius ad Aen. XI 788

Ln. 36. cf gloss. Mai class. auct. VII 552: ‘batillum turibulum’ 575: ‘pruna, carbones vivi’ VIII 80: ‘batum, vas vivi; batillum, parvum batum. Horatius: latum clavum prunaeque batillum’

Ln. 36. gloss. Isidor. 1601 t. VII 492 Arev.: vascillum, parvum vas’

Ln. 39. cf ecbasis capt. v. 322: ‘postera lux oritur, multo gratissima fertur’

Ln. 40—42. ‘Plotius — tulit’ Prisc. XVII 32

Ln. 41—42. cf. vita s. Thomae Cantuarensis auctore Willelmo vol. I p. 182 G.: ‘quali non candidiorem terra tulit, nec quo fuerit devinctior alter’

Ln. 43. ecbasis captivi 776

Ln. 44. ecbasis capt. 991

Ln. 46. ‘parochi — salemque’ Prob. de nomine p. 200 K.

Ln. 47. Servius ad georg. I 273

Ln. 59—60. ‘quid — minitaris’ gloss. Mai class. auct. VIII 341

Ln. 70. cf ecb. capt. 1206: ‘prorsus iucundam noctem produximus istam’

Ln. 72. schol. Pers. 6, 24

Ln. 78. cf Gellius II 22, 25: ‘ut est Horatianus quoque ille Atabulus’

Ln. 80. cf Ovid. met. X 6: ‘fax ... lacrimoso stridula fumo’

Ln. 80. Auson, epist. 4, 7: ‘et tinguit piceo lacrimosa colonica fumo’

Ln. 87. cf ecbasis capt. 193: ‘potio talis adest, quae versu dicere non est’

Ln. 93. cf ecbasis capt. 506: ‘flentibus hic paucis discedit moestus amicis’

Ln. 94. ‘inde — pervenimus’ Servius ad georg. I 266

Ln. 101. ‘namque — aevum’ Acr. ad serm. II 6, 65

Ad graece scripta legenda typus graecus extrahe


GAI M. SEVER • MMDCCLX • MMDCCLXVII