Q. HORATIUS FLACCUS • OPERA ET COMMENTARII
CARM. ICARM. IICARM. IIICARM. IVCARM. SAEC.EP.SERM. ISERM. IIEPIST. IEPIST. IIA. P.

varia lectio et testimonia


opus et commentarii • varialectio et testimonia • prosodia et metra
1     non quia, maecenas, lydorum quidquid etruscos
non quia, maecenas, lydorum quidquid etruscos
non quia, maecenas, lydorum quidquid etruscos
non quia, maecenas, lydorum quidquid etruscos
maecaenasmecenas
lidorum
quicquid
etrhuscos
2     incoluit finis, nemo generosior est te,
incoluit finis, nemo generosior est te,
fines
generosius
3     nec quod avus tibi maternus fuit atque paternus
nec quod avus tibi maternus fuit atque paternus
ne
avos
4     olim qui magnis legionibus imperitarent,
olim qui magnis legionibus imperitarent,
regionibus
imperitaretimperitarintimperitaruntinperitarentinperitarint
5     ut plerique solent, naso suspendis adunco
ut plerique solent, naso suspendis adunco
aut
acuto
6     ignotos, ut me libertino patre natum.
ignotos, ut me libertino patre natum.
ignotos, ut me libertino patre natum.
ignatos
at utautaut utet ut
natosnatus
7     cum referre negas, quali sit quisque parente
cum referre negas, quali sit quisque parente
cum referre negas, quali sit quisque parente
dum
nægas
qualis
8     natus, dum ingenuus, persuades hoc tibi vere,
ingenuus persuades hoc tibi recte
9     ante potestatem tulli atque ignobile regnum
ante potestatem tulli atque ignobile regnum
tullii
ignobili regnumignobilis anciignobilis regni
10     multos saepe viros nullis maioribus ortos
multos saepe viros nullis maioribus ortos
multos saepe viros nullis maioribus ortos
multo
credesepe
nulli
11     et vixisse probos amplis et honoribus auctos;
multis
12     contra laevinum, valeri genus, unde superbus
levinum
13     tarquinius regno pulsus fugit, unius assis
tarquinius regno pulsus fugit, unius assis
tarquinius regno pulsus fugit, unius assis
pulsus regno
fugit pulsus regno
fuit
14     non umquam pretio pluris licuisse, notante
non umquam pretio pluris licuisse, notante
non umquam pretio pluris licuisse, notante
non unquamnonnumquamnonnunquam
preciprecio
plures
15     iudice quo nosti, populo, qui stultus honores
iudice eo, nosti, populoiudice quo? nosti: populo
16     saepe dat indignis et famae servit ineptus,
saepe dat indignis et famae servit ineptus,
sepe
famafame
17     qui stupet in titulis et imaginibus. quid oportet
inmaginibus
18     nos facere a volgo longe longeque remotos?
nos facere a volgo longe longeque remotos?
nos facere a volgo longe longeque remotos?
nonvos
vulgo
lateque
19     namque esto: populus laevino mallet honorem
namque esto: populus laevino mallet honorem
namque esto: populus laevino mallet honorem
nanque
estesto ut
levino
20     quam decio mandare novo censorque moveret
21     appius, ingenuo si non essem patre natus:
appius, ingenuo si non essem patre natus:
apius
cum non essemqui non esset
22     vel merito, quoniam in propria non pelle quiessem.
quiesset
23     sed fulgente trahit constrictos gloria curru
sed fulgente trahit constrictos gloria curru
set
conscriptosconstructos
24     non minus ignotos generosis. quo tibi, tilli,
non minus ignotos generosis. quo tibi, tilli,
quod
quid tibitulli
25     sumere depositum clavom fierique tribuno?
sumere depositum clavom fierique tribuno?
sumere depositum clavom fierique tribuno?
clavum
fierequefureque
tribunumtribunus
26     invidia adcrevit, privato quae minor esset.
invidia adcrevit, privato quae minor esset.
accrevitacrevit
qui
27     nam ut quisque insanus nigris medium impediit crus
nam ut quisque insanus nigris medium impediit crus
nigris
impedietinpedietinpediit
28     pellibus et latum demisit pectore clavom,
pellibus et latum demisit pectore clavom,
demissisdimisit
clavum
29     audit continuo quis homo hic est? quo patre natus?
est hic?hic? ethic authic ethic, est
30     ut siqui aegrotet quo morbo barrus, haberi
ut siqui aegrotet quo morbo barrus, haberi
ut siqui aegrotet quo morbo barrus, haberi
ut siqui aegrotet quo morbo barrus, haberi
et
si quisiquis
egrotet
barusvarrus
31     et cupiat formosus, eat quacumque, puellis
et cupiat formosus, eat quacumque, puellis
et cupiat formosus, eat quacumque, puellis
et percupiatut cupiatut percupiat
formonsus
quacunque
32     iniciat curam quaerendi singula, quali
iniciat curam quaerendi singula, quali
illiciatincipitinicietinicitinitiatinliciat
querenti
33     sit facie, sura, quali pede, dente, capillo:
faciae
34     sic qui promittit civis, urbem sibi curae,
sic qui promittit civis, urbem sibi curae,
sic qui promittit civis, urbem sibi curae,
sic qui promittit civis, urbem sibi curae,
si
qui
civescui
curae & reicurae etcuret
35     imperium fore et italiam, delubra deorum,
et delubra
36     quo patre sit natus, num ignota matre inhonestus,
matre
37     omnis mortalis curare et quaerere cogit.
omnis mortalis curare et quaerere cogit.
omnis mortalis curare et quaerere cogit.
omnis mortalis curare et quaerere cogit.
omnis mortalis curare et quaerere cogit.
omnes
mortales
curæ
querere
cog&cogat
38     tune, syri damae aut dionysi filius, audes
‘tune, syri damae aut dionysi filius, audes
‘tune, syri damae aut dionysi filius, audes
‘tune, syri damae aut dionysi filius, audes
‘tune, syri damae aut dionysi filius, audes
tu, netunc
siri
damedamme
aud
dionisi
39     deicere de saxo civis aut tradere cadmo?’
deicere de saxo civis aut tradere cadmo?’
deicere de saxo civis aut tradere cadmo?’
deicere de saxo civis aut tradere cadmo?’
de
xaso
civescui
bathmocahmocamochamochatmo
40     at novius collega gradu post me sedet uno;
autet
41     namque est ille, pater quod erat meus.’ ‘hoc tibi paulus
namque est ille, pater quod erat meus.’ ‘hoc tibi paulus
nanque
ille
42     et messalla videris? at hic, si plostra ducenta
et messalla videris? at hic, si plostra ducenta
et messalla videris? at hic, si plostra ducenta
messala
his
plaustra
43     concurrantque foro tria funera magna, sonabit,
44     cornua quod vincatque tubas: saltem tenet hoc nos.’
quo
45     nunc ad me redeo libertino patre natum,
46     quem rodunt omnes libertino patre natum,
quem rodunt omnes libertino patre natum,
homines
natus
47     nunc, quia sim tibi, maecenas, convictor, at olim,
nunc, quia sim tibi, maecenas, convictor, at olim,
nunc, quia sim tibi, maecenas, convictor, at olim,
nunc, quia sim tibi, maecenas, convictor, at olim,
quod sum
sum
mecenas
maecaenasmecaenasmecenamecenas
48     quod mihi pareret legio romana tribuno.
pararet
49     dissimile hoc illi est, quia non, ut forsit honorem
dissimile hoc illi est, quia non, ut forsit honorem
ille
forsfors sitforsan
50     iure mihi invideat quivis, ita te quoque amicum,
qui vis
51     praesertim cautum dignos adsumere, prava
praesertim cautum dignos adsumere, prava
presertim
adsummereassumereassummere
52     ambitione procul. felicem dicere non hoc
ambicione
53     me possim, casu quod te sortitus amicum;
me possim, casu quod te sortitus amicum;
te possim
possumpossunt
54     nulla etenim mihi te fors obtulit: optimus olim
nulla etenim mihi te fors obtulit: optimus olim
tibi me
optulit
55     vergilius, post hunc varius dixere, quid essem.
vergilius, post hunc varius dixere, quid essem.
vergilius, post hunc varius dixere, quid essem.
virgilius
varus
esset
56     ut veni coram, singultim pauca locutus –
ut veni coram, singultim pauca locutus –
venit
singultusingultum
57     infans namque pudor prohibebat plura profari –
nanque
58     non ego me claro natum patre, non ego circum
non ego me claro natum patre, non ego circum
non ego me claro natum patre, non ego circum
clarum
nautum
non ego me claro natum patre, non ego circum ¦¦ me satureiano vectari rura caballo – non ego narro me circum rura vectari caballo sature iano
59     me satureiano vectari rura caballo,
me satureiano vectari rura caballo,
ne
sata ureianosaturae ianosature ianosatureianasatyreiano
60     sed quod eram narro. respondes, ut tuus est mos,
erat
61     pauca; abeo, et revocas nono post mense iubesque
62     esse in amicorum numero. magnum hoc ego duco,
esse in amicorum numero. magnum hoc ego duco,
magno
ego
63     quod placui tibi, qui turpi secernis honestum
64     non patre praeclaro, sed vita et pectore puro.
non patre praeclaro, sed vita et pectore puro.
preclaro
s&
65     atqui si vitiis mediocribus ac mea paucis
atqui si vitiis mediocribus ac mea paucis
atqui si vitiis mediocribus ac mea paucis
si
viciis
ataut
66     mendosa est natura, alioqui recta, velut si
mendosa est natura, alioqui recta, velut si
mendosa est natura, alioqui recta, velut si
alio quialioquin
vera
velud
67     egregio inspersos reprendas corpore naevos,
egregio inspersos reprendas corpore naevos,
egregio inspersos reprendas corpore naevos,
insparsos
deprendasreprehendas
nevos
68     si neque avaritiam neque sordes nec mala lustra
si neque avaritiam neque sordes nec mala lustra
avariciamaviritiam
acaut
69     obiciet vere quisquam mihi, purus et insons,
obiciet vere quisquam mihi, purus et insons,
obiciat
mihi quisquam vere
70     ut me collaudem, si et vivo carus amicis,
ut me collaudem, si et vivo carus amicis,
ut me collaudem, si et vivo carus amicis,
ne
conlaudemlaudem
amicus
71     causa fuit pater his; qui macro pauper agello
his pater
72     noluit in flavi ludum me mittere, magni
flavii
73     quo pueri magnis e centurionibus orti
quo pueri magnis e centurionibus orti
et
e
74     laevo suspensi loculos tabulamque lacerto
levo
75     ibant octonos referentes idibus aeris,
ibant octonos referentes idibus aeris,
octonis
aeriaeraasse sacrisasses
76     sed puerum est ausus romam portare docendum
sed puerum est ausus romam portare docendum
set
ausis
77     artis quas doceat quivis eques atque senator
artes
78     semet prognatos. vestem servosque sequentis,
sequentes
79     in magno ut populo, siqui vidisset, avita
in magno ut populo, siqui vidisset, avita
in magno ut populo, siqui vidisset, avita
ut
puero
si quis
80     ex re praeberi sumptus mihi crederet illos.
ex re praeberi sumptus mihi crederet illos.
preberi
crederit
81     ipse mihi custos incorruptissimus omnis
omnes
82     circum doctores aderat. quid multa? pudicum,
83     qui primus virtutis honos, servavit ab omni
servabat
84     non solum facto, verum opprobrio quoque turpi
obproprioobprobrioobprobriumoproprio
85     nec timuit, sibi ne vitio quis verteret, olim
verteret olim
86     si praeco parvas aut, ut fuit ipse, coactor
87     mercedes sequerer; neque ego essem questus. at hoc nunc
mercedes sequerer; neque ego essem questus. at hoc nunc
mercedes sequerer; neque ego essem questus. at hoc nunc
ego
questor
ab hocad haecad hocat hicet hocob hoc
88     laus illi debetur et a me gratia maior.
89     nil me paeniteat sanum patris huius, eoque
nil me paeniteat sanum patris huius, eoque
peniteatpoeniteat
egoque
90     non, ut magna dolo factum negat esse suo pars,
magno
91     quod non ingenuos habeat clarosque parentes,
quod non ingenuos habeat clarosque parentes,
quod non ingenuos habeat clarosque parentes,
exiguos
habeam
parentis
92     sic me defendam. longe mea discrepat istis
93     et vox et ratio. nam si natura iuberet
racio
94     a certis annis aevum remeare peractum
a certis annis aevum remeare peractum
a certis annis aevum remeare peractum
acertiaucertisteneris
aevomevum
remanere
95     atque alios legere, ad fastum quoscumque parentes
atque alios legere, ad fastum quoscumque parentes
atque alios legere, ad fastum quoscumque parentes
atque alios legere, ad fastum quoscumque parentes
adque
fastus
quoscunque
parentispatentis
96     optaret sibi quisque, meis contentus honestos
optaret sibi quisque, meis contentus honestos
optaret sibi quisque, meis contentus honestos
optaret sibi quisque, meis contentus honestos
obtar&
si
meo
honustosonustos
97     fascibus et sellis nollem mihi sumere, demens
facere
98     iudicio volgi, sanus fortasse tuo, quod
iudicio volgi, sanus fortasse tuo, quod
luditio
nulgivulgi
99     nollem onus haud umquam solitus portare molestum.
nollem onus haud umquam solitus portare molestum.
nollem onus haud umquam solitus portare molestum.
nollem onus haud umquam solitus portare molestum.
nollem onus haud umquam solitus portare molestum.
nollem: onus
honus
authaut
unquam
molestu
100     nam mihi continuo maior quaerenda foret res
querenda
101     atque salutandi plures, ducendus et unus
ut
102     et comes alter, uti ne solus rusve peregre
et comes alter, uti ne solus rusve peregre
et comes alter, uti ne solus rusve peregre
et comes alter, uti ne solus rusve peregre
et comes alter, uti ne solus rusve peregre
come salter
nec
rus verusve ve
rus peregreve
peregre autperegreve
103     exirem, plures calones atque caballi
104     pascendi, ducenda petorrita. nunc mihi curto
pascendi, ducenda petorrita. nunc mihi curto
et habenda
cureo
105     ire licet mulo vel si libet usque tarentum,
106     mantica cui lumbos onere ulceret atque eques armos.
mantica cui lumbos onere ulceret atque eques armos.
oneret
equos
107     obiciet nemo sordis mihi, quas tibi, tilli,
obiciet nemo sordis mihi, quas tibi, tilli,
nemo sordessordes nemo
tulli
108     cum tiburte via praetorem quinque secuntur
cum tiburte via praetorem quinque secuntur
cum tiburte via praetorem quinque secuntur
tyburte
pretorem
sequntursequuntur
109     te pueri, lasanum portantes oenophorumque.
enophorumqueeo nophorumque
110     hoc ego commodius quam tu, praeclare senator,
hoc ego commodius quam tu, praeclare senator,
commoduus
preclare
111     milibus atque aliis vivo. quacumque libido est,
milibus atque aliis vivo. quacumque libido est,
militibusmillibusmollibusmolliusmultis
& multis aliismillibus atque aliusnobilibusque aliis
112     incedo solus, percontor quanti holus ac far,
incedo solus, percontor quanti holus ac far,
olus
113     fallacem circum vespertinumque pererro
vespertinusque
114     saepe forum, adsisto divinis, inde domum me
saepe forum, adsisto divinis, inde domum me
sepe
assisto
115     ad porri et ciceris refero laganique catinum;
ad porri et ciceris refero laganique catinum;
adporriat porri
lachaniquelaganeque
116     cena ministratur pueris tribus et lapis albus
caena
117     pocula cum cyatho duo sustinet, adstat echinus
pocula cum cyatho duo sustinet, adstat echinus
pocula cum cyatho duo sustinet, adstat echinus
ciathociathtocyato
mihi
astat
118     vilis, cum patera guttus, campana supellex.
vilis, cum patera guttus, campana supellex.
gutus
suppellex
119     deinde eo dormitum, non sollicitus, mihi quod cras
quod mihi
120     surgendum sit mane, obeundus marsya, qui se
surgendum sit mane, obeundus marsya, qui se
obeundius
marsiamisia
121     voltum ferre negat noviorum posse minoris.
voltum ferre negat noviorum posse minoris.
vultumvuultum
minores
122     ad quartam iaceo; post hanc vagor aut ego lecto
ad quartam iaceo; post hanc vagor aut ego lecto
ad quartam iaceo; post hanc vagor aut ego lecto
at
cum me delectet
lectitoscripto
123     aut scripto quod me tacitum iuvet unguor olivo,
aut scripto quod me tacitum iuvet unguor olivo,
aut scripto quod me tacitum iuvet unguor olivo,
lectoscribo
iuvat
ungor
124     non quo fraudatis inmundus natta lucernis.
non quo fraudatis inmundus natta lucernis.
non quo fraudatis inmundus natta lucernis.
non quo fraudatis inmundus natta lucernis.
quo non
furatis
immundus
nactanat anata
125     ast ubi me fessum sol acrior ire lavatum
ast ubi me fessum sol acrior ire lavatum
est
lavandum
126     admonuit, fugio campum lusumque trigonem.
admonuit, fugio campum lusumque trigonem.
admonuit, fugio campum lusumque trigonem.
admonuit, fugio campum lusumque trigonem.
ammonuit
rabidosi tempora signirabiosa tempora signirabiosi tempora signirabiosi tempore signirapidosi tempora signirubidosi tempora signivenientis tempora signi
invisumquelusitquenudumque
strigosum
127     pransus non avide, quantum interpellet inani
inter pelletinterpell&
128     ventre diem durare, domesticus otior. haec est
ventre diem durare, domesticus otior. haec est
ventre diem durare, domesticus otior. haec est
ventrem
ocior
hoc
129     vita solutorum misera ambitione gravique;
ambicione
130     his me consolor victurum suavius ac si
his me consolor victurum suavius ac si
victurus
suavis
131     quaestor avus pater atque meus patruusque fuisset.
quaestor avus pater atque meus patruusque fuisset.
quaestor avus pater atque meus patruusque fuisset.
quaestor avus pater atque meus patruusque fuisset.
quaestor avus pater atque meus patruusque fuisset.
quaestor avus pater atque meus patruusque fuisset.
questor
avos
praetorque pater
atque
praetorque
fuissent

TESTIMONIA


Ln. 5. ‘naso — adunco’ schol. Pers. 1, 40

Ln. 11. cf Prudent, ń. Symmach. I 595: ‘honoribus ailcti’ et ecbasis capt. 1151: ‘litterulis doctus, multis et honoribus auctus’

Ln. 15—16. ‘populus quoque (si florileg.) stultus — indignis’ Vincent. Bellovac. spec. hiet. 69 florileg. Nostrad. 188

Ln. 31—33. cf. ecb. captivi 1145: ‘formosus facie sura pede dente lacerto’

Ln. 38. Prisc. XVIII 1, 4

Ln. 47. ‘nunc (non Servius) — convictor’ Servius ad Aen. I 214

Ln. 47. gloss.|Mai class. auct. VIII 598|

Ln. 49. Prisc. XV 4, 24

Ln. 49 sq. Prisc. XV 6, 35 ‘dissimile — quiuis’

Ln. 56. Prisc. XV 2, 5; 4, 19

Ln. 56. ‘singultim pauca locutus’ gloss. Mai class. auct. VIII 553

Ln. 56. 56— 57‘singultim — profari’ ecb. captivi 117 sq.

Ln. 59. Servius ad georg. II 197

Ln. 62—64. ‘magnum — puro’ om. v. 63 floril. Nostrad. 188

Ln. 64. cf ecb. captivi 1147: ‘tu patre praeclaro nutritus pectore casto’

Ln. 66—67. ‘velut — naevos Hieronym. epist. ad Salvinam 79

Ln. 69. Probus cathol. t. IIII 28 K.

Ln. 69. Claudius sacerd. II 48: ‘insons insontis: sic Horatius’

Ln. 70. cf ecb. captivi 225: ‘ut te collaudem, videam geminumque parentem’

Ln. 91. cf ecb. captiv. 1148: ‘certum est, ingenuos habeas ditesque parentes’

Ln. 103—104. ‘plures — petorita’ Isidorus orig. XX 12, 4

Ln. 104. cf Quintilianus I 5, 57: ‘plurima Gallica evaluerunt ut raeda ŕń petorritum, quorum altero tamen Cicero altero Horatius utitur’

Ln. 107. cf ecb. capt. 1152: ‘obiciet nemo sordes tibi, quae mihi multi’

Ln. 123. cf hexametri finem apud Symphos. aenigm. 42, 3: ‘ungor olivo’

Ln. 123—124. ‘ungor — lucernis’ Servius volgatus ad Aen. 1726 (non extat in cod. Cassell.)

Ln. 123—124. ‘nam ob pinguedinem incaluisse hunc Natam induxit, quod potest ab Horatio videri translatum, qui ait: ungor — lucernis’ schol. Pers. 3, 31

Ln. 125—126. ‘ast — admonuit’ Servius ad georg. III 443

Ln. 125. Eutychis ars II 16 p. 485 K.

Ad graece scripta legenda typus graecus extrahe


GAI M. SEVER • MMDCCLX • MMDCCLXVII