Q. HORATIUS FLACCUS • OPERA ET COMMENTARII
CARM. ICARM. IICARM. IIICARM. IVCARM. SAEC.EP.SERM. ISERM. IIEPIST. IEPIST. IIA. P.

varia lectio et testimonia


opus et commentarii • varialectio et testimonia • prosodia et metra
1     ibam forte via sacra, sicut meus est mos,
ibam forte via sacra, sicut meus est mos,
ibam forte via sacra, sicut meus est mos,
ibam forte via sacra, sicut meus est mos,
ibam ut
via
sacra via
omnes
2     nescio quid meditans nugarum, totus in illis:
et totusmedicans
3     accurrit quidam notus mihi nomine tantum
accurrit quidam notus mihi nomine tantum
adcurritoccurrit
sic
4     arreptaque manu ‘quid agis, dulcissime rerum?’
arrepteque
5     ‘suaviter, ut nunc est,’ inquam ‘et cupio omnia quae vis.’
inqua
6     cum adsectaretur, ‘numquid vis?’ occupo. at ille
cum adsectaretur, ‘numquid vis?’ occupo. at ille
cum adsectaretur, ‘numquid vis?’ occupo. at ille
cum adsectaretur, ‘numquid vis?’ occupo. at ille
adsecteturassectareturassentaretur
num quid
occupo
occupaoccupio
7     ‘noris nos’ inquit; ‘docti sumus.’ hic ego ‘pluris
at ille
8     hoc’ inquam ‘mihi eris.’ misere discedere quaerens
hoc’ inquam ‘mihi eris.’ misere discedere quaerens
hoc’ inquam ‘mihi eris.’ misere discedere quaerens
hunc
haud mihi
discerequerens
9     ire modo ocius, interdum consistere, in aurem
hociusotius
10     dicere nescio quid puero, cum sudor ad imos
sodor
11     manaret talos. ‘o te, bolane, cerebri
manaret talos. ‘o te, bolane, cerebri
manabatmaner&
balanebolantevolanum
12     felicem’ aiebam tacitus, cum quidlibet ille
felicem’ aiebam tacitus, cum quidlibet ille
felicem’ aiebam tacitus, cum quidlibet ille
faelicem
agebam
quid lib&quilibet
13     garriret, vicos, urbem laudaret. ut illi
ficosficus
14     nil respondebam, ‘misere cupis’ inquit ‘abire:
15     iamdudum video; sed nil agis: usque tenebo;
iamdudum video; sed nil agis: usque tenebo;
iam du dumiam dudumiam video dudumnam dudumnamdudumc
s&
16     persequar hinc quo nunc iter est tibi.’ ‘nil opus est te
persequar hinc quo nunc iter est tibi.’ ‘nil opus est te
prosequar
est iter
17     circumagi: quendam volo visere non tibi notum;
quemdam
18     trans tiberim longe cubat is prope caesaris hortos.’
trans tiberim longe cubat is prope caesaris hortos.’
trans tiberim longe cubat is prope caesaris hortos.’
trans tiberim longe cubat is prope caesaris hortos.’
trans tiberim
transtibremtranstyberim
his
cesaris
ortos
19     nil habeo quod agam et non sum piger: usque sequar te.’
‘nil habeo quod agam et non sum piger: usque sequar te.’
‘nil habeo quod agam et non sum piger: usque sequar te.’
nihil
quid
sequartesequaste
20     demitto auriculas, ut iniquae mentis asellus,
demitto auriculas, ut iniquae mentis asellus,
iniquae
asellis
21     cum gravius dorso subiit onus. incipit ille:
cum gravius dorso subiit onus. incipit ille:
subiid
honus
22     ‘si bene me novi, non viscum pluris amicum,
‘si bene me novi, non viscum pluris amicum,
‘si bene me novi, non viscum pluris amicum,
te
norisnovit
fuscum
23     non varium facies; nam quis me scribere pluris
non varium facies; nam quis me scribere pluris
non varium facies; nam quis me scribere pluris
varum
me
plures
24     aut citius possit versus? quis membra movere
cicius
25     mollius? invideat quod et hermogenes, ego canto.’
26     interpellandi locus hic erat ‘est tibi mater,
inter bellandi
27     cognati, quis te salvo est opus?’ ‘haud mihi quisquam.
cognati, quis te salvo est opus?’ ‘haud mihi quisquam.
quibus est salvo tequibus est te salvoquis salvo estquis te salvo opus est
authaut
28     omnis conposui.’ ‘felices. nunc ego resto.
omnis conposui.’ ‘felices. nunc ego resto.
omnes
composui
29     confice; namque instat fatum mihi triste, sabella
confice; namque instat fatum mihi triste, sabella
confice; namque instat fatum mihi triste, sabella
confice; namque instat fatum mihi triste, sabella
confece
factum
triste sabellae,
sabilla
30     quod puero cecinit divina mota anus urna:
quod puero cecinit divina mota anus urna:
quod puero cecinit divina mota anus urna:
quod puero cecinit divina mota anus urna:
quod puero cecinit divina mota anus urna:
quod puero cecinit divina mota anus urna:
puro
cecinit puero
cecini
cecinit mota divinamota cecinit divina
motum
aura
31     hunc neque dira venena nec hosticus auferet ensis
hunc neque dira venena nec hosticus auferet ensis
dura
neque hosticus
32     nec laterum dolor aut tussis nec tarda podagra:
33     garrulus hunc quando consumet cumque: loquaces,
34     si sapiat, vitet, simul atque adoleverit aetas.’
si sapiat, vitet, simul atque adoleverit aetas.’
nitetvitatvites
atque
35     ventum erat ad vestae, quarta iam parte diei
vestum
36     praeterita, et casu tum respondere vadato
praeterita, et casu tum respondere vadato
praeterita, et casu tum respondere vadato
ptreterita
dumtunc
vadatusvedato
37     debebat, quod ni fecisset, perdere litem.
debebat, quod ni fecisset, perdere litem.
debebat, quod ni fecisset, perdere litem.
debeat
quid
vi
38     ‘si me amas,’ inquit ‘paulum hic ades.’ ‘inteream, si
‘si me amas,’ inquit ‘paulum hic ades.’ ‘inteream, si
‘si me amas,’ inquit ‘paulum hic ades.’ ‘inteream, si
‘si me amas,’ inquit ‘paulum hic ades.’ ‘inteream, si
inquid
huc
incades
interea
39     aut valeo stare aut novi civilia iura;
ahaud valeo stare haudhaud valeo stare haud
40     et propero quo scis. dubius sum, quid faciam, inquit,
et propero quo scis. dubius sum, quid faciam, inquit,
quit
inquid
41     ‘tene relinquam an rem.’ ‘me, sodes.’ ‘non faciam’ ille,
aut
42     et praecedere coepit; ego, ut contendere durum
et praecedere coepit; ego, ut contendere durum
et praecedere coepit; ego, ut contendere durum
et praecedere coepit; ego, ut contendere durum
precedere
cepit
ergo
durum est
43     cum victore, sequor. ‘maecenas quomodo tecum?’
cum victore, sequor. ‘maecenas quomodo tecum?’
cum victore, sequor. ‘maecenas quomodo tecum?’
cum victore, sequor. ‘maecenas quomodo tecum?’
sequar
mecaenas
mecenas
tecum est
44     hinc repetit. paucorum hominum et mentis bene sanae.
sanesine
45     nemo dexterius fortuna est usus. haberes
nemo dexterius fortuna est usus. haberes
deterius
te
46     magnum adiutorem, posset qui ferre secundas,
magnum adiutorem, posset qui ferre secundas,
possespossis
fere
47     hunc hominem velles si tradere: dispeream, ni
hunc hominem velles si tradere: dispeream, ni
hunc hominem velles si tradere: dispeream, ni
hunc hominem velles si tradere: dispeream, ni
hunc hominem velles si tradere: dispeream, ni
huic homini
hominum
ferres
si velles
tardere
48     summosses omnis.’ ‘non isto vivimus illic,
summosses omnis.’ ‘non isto vivimus illic,
summosses omnis.’ ‘non isto vivimus illic,
submosses
omnes
vivitur
49     quo tu rere, modo; domus hac nec purior ulla est
quo tu rere, modo; domus hac nec purior ulla est
quo tu rere, modo; domus hac nec purior ulla est
quo tu rere, modo; domus hac nec purior ulla est
ne
pulchrior
illa
est
50     nec magis his aliena malis; nil mi officit, inquam,
nec magis his aliena malis; nil mi officit, inquam,
nec magis his aliena malis; nil mi officit, inquam,
nec magis his aliena malis; nil mi officit, inquam,
ne magisnichil magisnihil magisnil magis
mihi
mi
umquam
51     ditior hic aut est quia doctior; est locus uni
ditior hic aut est quia doctior; est locus uni
ditior hic aut est quia doctior; est locus uni
dicior
aut hic
haud
52     cuique suus.’ ‘magnum narras, vix credibile.’ ‘atqui
cuique suus.’ ‘magnum narras, vix credibile.’ ‘atqui
cuique suus.’ ‘magnum narras, vix credibile.’ ‘atqui
suis
atque
atqui
53     sic habet.’ ‘accendis quare cupiam magis illi
sic habet.’ ‘accendis quare cupiam magis illi
hab&
ascendis
54     proximus esse.’ ‘velis tantummodo: quae tua virtus,
proximus esse.’ ‘velis tantummodo: quae tua virtus,
proxumus
que
55     expugnabis: et est qui vinci possit eoque
expugnabis: et est qui vinci possit eoque
expugnabis: et est qui vinci possit eoque
expugnabilisexpugnabit
poscetposset
eo quod
56     difficilis aditus primos habet.’ ‘haud mihi dero:
difficilis aditus primos habet.’ ‘haud mihi dero:
difficilis aditus primos habet.’ ‘haud mihi dero:
difficilis aditus primos habet.’ ‘haud mihi dero:
difficelesdifficilesdifficili
primos aditus
haut
deero
57     muneribus servos corrumpam; non, hodie si
servos
58     exclusus fuero, desistam; tempora quaeram,
exclusus fuero, desistam; tempora quaeram,
temporetemuora
queram
59     occurram in triviis, deducam. nil sine magno
nihil
60     vita labore dedit mortalibus.’ haec dum agit, ecce
vita labore dedit mortalibus.’ haec dum agit, ecce
vita labore dedit mortalibus.’ haec dum agit, ecce
labore vita
hec
ait
61     fuscus aristius occurrit, mihi carus et illum
aristeiusaristhius
62     qui pulchre nosset. consistimus. ‘unde venis et
qui pulchre nosset. consistimus. ‘unde venis et
pulcre
venisset
63     quo tendis?’ rogat et respondet. vellere coepi
quo tendis?’ rogat et respondet. vellere coepi
quo tendis?’ rogat et respondet. vellere coepi
tendit
respondit
coepit
64     et pressare manu lentissima bracchia, nutans,
et pressare manu lentissima bracchia, nutans,
et pressare manu lentissima bracchia, nutans,
et pressare manu lentissima bracchia, nutans,
pensarepraensareprensare
matu
brachia
mutansnictans
65     distorquens oculos, ut me eriperet. male salsus
falsumfalsus
66     ridens dissimulare; meum iecur urere bilis.
ridens dissimulare; meum iecur urere bilis.
ridem
bellis
67     ‘certe nescio quid secreto velle loqui te
68     aiebas mecum.’ ‘memini bene, sed meliore
aiebas mecum.’ ‘memini bene, sed meliore
set
meliori
69     tempore dicam; hodie tricensima sabbata: vin tu
tempore dicam; hodie tricensima sabbata: vin tu
tricesimatricessimatrigesima
vintuvis tu
70     curtis iudaeis oppedere?’ ‘nulla mihi’ inquam
curtis iudaeis oppedere?’ ‘nulla mihi’ inquam
curtis iudaeis oppedere?’ ‘nulla mihi’ inquam
curtis iudaeis oppedere?’ ‘nulla mihi’ inquam
iudeis
obponereoppendereopperiereopponere
mi
inquaumquamunquam
71     relligio est.’ ‘at mi: sum paulo infirmior, unus
‘relligio est.’ ‘at mi: sum paulo infirmior, unus
‘relligio est.’ ‘at mi: sum paulo infirmior, unus
religioriligio
aut
michimihi
72     multorum. ignosces; alias loquar.’ huncine solem
multorum. ignosces; alias loquar.’ huncine solem
ignoscis
hunccinehuncive
73     tam nigrum surrexe mihi! fugit inprobus ac me
tam nigrum surrexe mihi! fugit inprobus ac me
tam nigrum surrexe mihi! fugit inprobus ac me
tam nigrum surrexe mihi! fugit inprobus ac me
surrexes
fingit
improbus
ame
74     sub cultro linquit. casu venit obvius illi
75     adversarius et ‘quo tu, turpissime?’ magna
tu
76     inclamat voce, et ‘licet antestari?’ ego vero
exclamat
77     oppono auriculam. rapit in ius; clamor utrimque,
oppono auriculam. rapit in ius; clamor utrimque,
apponoobponooppone
utrumque
78     undique concursus. sic me servavit apollo.
undique concursus. sic me servavit apollo.
umdiquevundique
servabit

TESTIMONIA


Ln. 1—2. ‘ibam — nugarum’ schol. Veroneus. Verg. ecl. 6, 1 (sed non legit Arn. Herrmannus)

Ln. 1. ‘ibam forte’ Victorinus IIII 1, 28

Ln. 2. cf ecb. capt. 4: ‘nectebar neniis, nugis quia totus in illis’

Ln. 4. ‘quid — rerum?’ ecb. capt. 1143

Ln. 10—11. ‘sudor — talos’ schol. Iuven. X 178

Ln. 13. ‘verbem et ficos laudabat’ Charisii cod. N 1 16 p. 96 K.

Ln. 14. ‘misere — abire’ ecb. capt. 135

Ln. 18. ‘trans — cubat’ Acr. ad epist II 2, 68

Ln. 34. cf origo et exordium gentis Francorum n. 136; ‘et matura suis aetas adoleverit annis’

Ln. 47—49. ‘hunc — modo’ Prisc. X 8, 16

Ln. 47—48. ‘hunc — omnes’ Prisc. VIIII 8, 41

Ln. 54—55. ‘modo velis, quae tua virtus, expugnabis’ Diomed. 1 p. 386 K.

Ln. 59—60. ‘nil (nihil Hieronymus) — mortalibus’ Hieronym. epist. 58 vita s. Theodulphi abbatis [actt. ss. Mai I] cap. 1, 7 p. 97

Ln. 69—71. ‘vin — est’ Prisc. X 4, 23

Ln. 76. ‘licet antestari’ Eutychis ars II 15 p. 484 K.

Ln. 78. ‘sic — Apollo’ schol. Iuvenal. I 128

Ad graece scripta legenda typus graecus extrahe


GAI M. SEVER • MMDCCLX • MMDCCLXVII