Q. HORATIUS FLACCUS • OPERA ET COMMENTARII
CARM. ICARM. IICARM. IIICARM. IVCARM. SAEC.EP.SERM. ISERM. IIEPIST. IEPIST. IIA. P.

varia lectio et testimonia


opus et commentarii • varialectio et testimonia • prosodia et metra
1     lucili, quam sis mendosus, teste catone,
quod sisquod sit
2     defensore tuo, pervincam, qui male factos
defensore tuo, pervincam, qui male factos
defensore tuo, pervincam, qui male factos
defensore tuo, pervincam, qui male factos
deffensore
novotui
convincamdevincamprope vincam
quod
3     emendare parat versus, hoc lenius ille,
emendare parat versus, hoc lenius ille,
emendare parat versus, hoc lenius ille,
emendare parat versus, hoc lenius ille,
commendare
emenda rapat
lenior
illo
4     quo melior vir et est longe subtilior illo,
quo melior vir et est longe subtilior illo,
quo melior vir et est longe subtilior illo,
quo melior vir et est longe subtilior illo,
est quo vir meliorest quo vix meliorest vir melior estquo est vir meliorquo melior vir adestquo melior vir estquo melior vir hic estquo melior vir is estquo meliorque vir et estquo meliore vir et estquo vir est melior
vir, et est longe subtilior isto
long aclonge et
ille
5     qui multum puer et loris et funibus udis
qui multum puer et loris et funibus udis
qui multum puer et loris et funibus udis
quem
paulum
fueritnuperpuer estpuerospuerum est
6     exoratus, ut esset, opem qui ferre poetis
exoratus, ut esset, opem qui ferre poetis
exoratus, ut esset, opem qui ferre poetis
exoratus, ut esset, opem qui ferre poetis
exoratus, ut esset, opem qui ferre poetis
est hortatusest ornatusexcoriatusexhortatusexornatus
ut esset
opus
quisquod
ferrer
7     antiquis posset contra fastidia nostra,
antiquis posset contra fastidia nostra,
antiquis posset contra fastidia nostra,
ambiguis
fastivia
vestra
8     grammaticorum equitum doctissimus. ut redeam illuc:
grammaticorum equitum doctissimus. ut redeam illuc:
grammaticorum equitum doctissimus. ut redeam illuc:
grecorumromanorum
equidem
illic
9     nempe inconposito dixi pede currere versus
incomposito
10     lucili. quis tam lucili fautor inepte est,
lucili. quis tam lucili fautor inepte est,
lucili. quis tam lucili fautor inepte est,
lucilii
inepti estineptus
est
11     ut non hoc fateatur? at idem, quod sale multo
ut non hoc fateatur? at idem, quod sale multo
ad
quaequo
12     urbem defricuit, charta laudatur eadem.
deconfricuitperfricuit
13     nec tamen hoc tribuens dederim quoque cetera; nam sic
nec tamen hoc tribuens dederim quoque cetera; nam sic
nec tamen hoc tribuens dederim quoque cetera; nam sic
caetera
num
14     et laberi mimos ut pulchra poemata mirer.
et laberi mimos ut pulchra poemata mirer.
et laberi mimos ut pulchra poemata mirer.
laberiiliberi
minos
pulcra
15     ergo non satis est risu diducere rictum
deducere
16     auditoris; et est quaedam tamen hic quoque virtus.
auditoris; et est quaedam tamen hic quoque virtus.
quedam
hec
17     est brevitate opus, ut currat sententia neu se
est brevitate opus, ut currat sententia neu se
est brevitate opus, ut currat sententia neu se
est modo tristo. saepe iocoso.
curatcurras
sentencia
18     inpediat verbis lassas onerantibus auris,
inpediat verbis lassas onerantibus auris,
inpediat verbis lassas onerantibus auris,
impediat
honerantibus
aures
19     et sermone opus est modo tristi, saepe iocoso,
sepe
20     defendente vicem modo rhetoris atque poetae,
defendente vicem modo rhetoris atque poetae,
defendente vicem modo rhetoris atque poetae,
decendente
rethoris
poete
21     interdum urbani, parcentis viribus atque
urbane
22     extenuantis eas consulto. ridiculum acri
extennuantisextenuatis
23     fortius et melius magnas plerumque secat res.
fortius et melius magnas plerumque secat res.
forcius
ac
24     illi, scripta quibus comoedia prisca viris est,
illi, scripta quibus comoedia prisca viris est,
illis
comedia
25     hoc stabant, hoc sunt imitandi; quos neque pulcher
quas
26     hermogenes umquam legit neque simius iste
hermogenes umquam legit neque simius iste
unquam
simus
27     nil praeter calvum et doctus cantare catullum.
nil praeter calvum et doctus cantare catullum.
nil praeter calvum et doctus cantare catullum.
calvom
edoctus
28     ‘at magnum fecit, quod verbis graeca latinis
greca
29     miscuit.’ o seri studiorum, quine putetis
miscuit.’ o seri studiorum, quine putetis
miscuit.’ o seri studiorum, quine putetis
saerisacri
qui nequid ne
putaritputatis
30     difficile et mirum, rhodio quod pitholeonti
difficile et mirum, rhodio quod pitholeonti
difficile et mirum, rhodio quod pitholeonti
difficile et mirum, rhodio quod pitholeonti
dificile
ac
rodio
petaoleontiphitoleonphitoleontipitho leontipitholeionpitholeopitholeo olimpito leontipitoleonpo&ae. leontipythalochonpytho leonti
31     contigit? ‘at sermo lingua concinnus utraque
concinus
32     suavior, ut chio nota si conmixta falerni est.’
suavior, ut chio nota si conmixta falerni est.’
et
commissacommixta
33     cum versus facias, te ipsum percontor, an et cum
cum versus facias, te ipsum percontor, an et cum
facias? te
an&cum
34     dura tibi peragenda rei sit causa petilli?
dura tibi peragenda rei sit causa petilli?
durum
petellipetilli, et
35     scilicet oblitus patriaeque patrisque latini,
scilicet oblitus patriaeque patrisque latini,
scilicet oblitus patriaeque patrisque latini,
scilicet oblitus patriaeque patrisque latini,
oblitisoblitos
patriae patriiquepatrieque patrisque
patrumque latine
latinaelatine
36     cum pedius causas exsudet poplicola atque
cum pedius causas exsudet poplicola atque
cum pedius causas exsudet poplicola atque
pedibus
exudet
publicolapubliculapuplicola
37     corvinus, patriis intermiscere petita
38     verba foris malis, canusini more bilinguis.
verba foris malis, canusini more bilinguis.
malimmalles
mere
39     atque ego cum graecos facerem, natus mare citra,
atque ego cum graecos facerem, natus mare citra,
atqui
grecos
40     versiculos, vetuit me tali voce quirinus
tali me
41     post mediam noctem visus, cum somnia vera:
post mediam noctem visus, cum somnia vera:
noctem mediam
sonnia
42     ‘in silvam non ligna feras insanius ac si
‘in silvam non ligna feras insanius ac si
‘in silvam non ligna feras insanius ac si
‘in silvam non ligna feras insanius ac si
silvas
ne
lignilingua
feræsferes
43     magnas graecorum malis inplere catervas.’
magnas graecorum malis inplere catervas.’
grecorum
implere
44     turgidus alpinus iugulat dum memnona dumque
memonamennonamenoma
45     diffingit rheni luteum caput, haec ego ludo,
diffingit rheni luteum caput, haec ego ludo,
diffingit rheni luteum caput, haec ego ludo,
diffingit rheni luteum caput, haec ego ludo,
diffingit rheni luteum caput, haec ego ludo,
deffingitdefinditdefingitdefringitdiffingatdiffinget
defringit rhenodiffringit rhoeci
capud
hechoc
ede
46     quae neque in aede sonent certantia iudice tarpa
quae neque in aede sonent certantia iudice tarpa
sonant
certancia
47     nec redeant iterum atque iterum spectanda theatris.
spectantiaspectataspectatque
48     arguta meretrice potes davoque chremeta
arguta meretrice potes davoque chremeta
arguta meretrice potes davoque chremeta
in meretrice
placespotenspotestputes
crhemeta
49     eludente senem comis garrire libellos
eludente senem comis garrire libellos
eludente senem comis garrire libellos
eludente senem comis garrire libellos
et ludent
comes
comi garrire labello
labelloslibellispopello
50     unus vivorum, fundani, pollio regum
51     facta canit pede ter percusso; forte epos acer
fatafracta
52     ut nemo varius ducit, molle atque facetum
ut nemo varius ducit, molle atque facetum
ut nemo varius ducit, molle atque facetum
ut nemo varius ducit, molle atque facetum
neme
varus
dicitdictuductuductum
mole
53     vergilio adnuerunt gaudentes rure camenae:
vergilio adnuerunt gaudentes rure camenae:
vergilio adnuerunt gaudentes rure camenae:
virgilio
adnuerantadnuerintadnumeruntannuerantannuerint
camene
54     hoc erat, experto frustra varrone atacino
varone
55     atque quibusdam aliis, melius quod scribere possem,
possim
56     inventore minor; neque ego illi detrahere ausim
illi
57     haerentem capiti cum multa laude coronam.
haerentem capiti cum multa laude coronam.
haerentem capiti cum multa laude coronam.
herentem
capite
cumulatacumulatummulta cum
58     at dixi fluere hunc lutulentum, saepe ferentem
at dixi fluere hunc lutulentum, saepe ferentem
at dixi fluere hunc lutulentum, saepe ferentem
lutulente
sepe
ferentum
59     plura quidem tollenda relinquendis. age quaeso,
plura quidem tollenda relinquendis. age quaeso,
quidæm
quaeroqueroqueso
60     tu nihil in magno doctus reprehendis homero?
tu nihil in magno doctus reprehendis homero?
tu nihil in magno doctus reprehendis homero?
nichil
reprendis
omero
61     nil comis tragici mutat lucilius acci?
nil comis tragici mutat lucilius acci?
nil comis tragici mutat lucilius acci?
nil comis tragici mutat lucilius acci?
nil comis tragici mutat lucilius acci?
nihil
comes
tragicistraici
motat licilius
acciiactiattienni
62     non ridet versus enni gravitate minores,
non ridet versus enni gravitate minores,
acciennii
minoris
63     cum de se loquitur non ut maiore reprensis?
cum de se loquitur non ut maiore reprensis?
loquitur de se, ut de non
reprehensis
64     quid vetat et nosmet lucili scripta legentis
quid vetat et nosmet lucili scripta legentis
quid vetat et nosmet lucili scripta legentis
notat
luciliilucilli
legentes
65     quaerere, num illius, num rerum dura negarit
quaerere, num illius, num rerum dura negarit
quaerere, num illius, num rerum dura negarit
querere
non illius
negavit
66     versiculos natura magis factos et euntis
versiculos natura magis factos et euntis
versiculos natura magis factos et euntis
abtosaltosaptoscomptos
et
euntesventis
67     mollius ac siquis pedibus quid claudere senis,
mollius ac siquis pedibus quid claudere senis,
at sitet
qui
68     hoc tantum contentus, amet scripsisse ducentos
69     ante cibum versus, totidem cenatus, etrusci
ante cibum versus, totidem cenatus, etrusci
caenatus
etrusce
70     quale fuit cassi rapido ferventius amni
quale fuit cassi rapido ferventius amni
quale fuit cassi rapido ferventius amni
crassi
ferventuus
anni
71     ingenium, capsis quem fama est esse librisque
ingenium, capsis quem fama est esse librisque
ingeniom
capsis quem fama est esse librisque
72     ambustum propriis. fuerit lucilius, inquam,
ambustum propriis. fuerit lucilius, inquam,
propriis
imquam
73     comis et urbanus, fuerit limatior idem
urbanis
74     quam rudis et graecis intacti carminis auctor
quam rudis et graecis intacti carminis auctor
quam rudis et graecis intacti carminis auctor
quam rudis et graecis intacti carminis auctor
quam rudis et graecis intacti carminis auctor
rudius
aatex
grecis
qui intacti
actor
75     quamque poetarum seniorum turba; sed ille,
set
76     si foret hoc nostrum fato delapsus in aevum,
si foret hoc nostrum fato delapsus in aevum,
si foret hoc nostrum fato delapsus in aevum,
facto
delatusdilapsisdilatuslaps
evum
77     detereret sibi multa, recideret omne quod ultra
d&errer&detraheret
78     perfectum traheretur, et in versu faciendo
79     saepe caput scaberet vivos et roderet unguis.
saepe caput scaberet vivos et roderet unguis.
saepe caput scaberet vivos et roderet unguis.
saepe caput scaberet vivos et roderet unguis.
sepe
capud
scabar&scalperet
ungues
80     saepe stilum vertas, iterum quae digna legi sint
saepe stilum vertas, iterum quae digna legi sint
saepe stilum vertas, iterum quae digna legi sint
saepe stilum vertas, iterum quae digna legi sint
que
legissentlegissint
sunt
sint
81     scripturus, neque te ut miretur turba labores,
82     contentus paucis lectoribus. an tua demens
clemens
83     vilibus in ludis dictari carmina malis?
vilibus in ludis dictari carmina malis?
milibus
inludisilludis
84     non ego; nam satis est equitem mihi plaudere, ut audax,
non ego; nam satis est equitem mihi plaudere, ut audax,
non ego; nam satis est equitem mihi plaudere, ut audax,
equidem
equitem
mihi
85     contemptis aliis, explosa arbuscula dixit.
contemptis aliis, explosa arbuscula dixit.
contenptis
arbustula
86     men moveat cimex pantilius aut cruciet quod
men moveat cimex pantilius aut cruciet quod
men moveat cimex pantilius aut cruciet quod
cumex
pantilliuspotillius
cruci&cruciat
87     vellicet absentem demetrius aut quod ineptus
demetrias
88     fannius hermogenis laedat conviva tigelli?
fannius hermogenis laedat conviva tigelli?
fannius hermogenis laedat conviva tigelli?
fannius hermogenis laedat conviva tigelli?
fannius hermogenis laedat conviva tigelli?
faniusfaunius
ermocenis
ledat
convia
tigilli
89     plotius et varius, maecenas vergiliusque,
plotius et varius, maecenas vergiliusque,
plotius et varius, maecenas vergiliusque,
plotius et varius, maecenas vergiliusque,
plocius
varus
maecaenasmecaenasmecenas
virgiliusque
90     valgius et probet haec octavius optimus atque
valgius et probet haec octavius optimus atque
valgius et probet haec octavius optimus atque
hec
haec
hoctavius
91     fuscus et haec utinam viscorum laudet uterque
fuscus et haec utinam viscorum laudet uterque
fuscus et haec utinam viscorum laudet uterque
aeque
uninam
laudat
92     ambitione relegata. te dicere possum,
ambicione
93     pollio, te, messalla, tuo cum fratre, simulque
pollio, te, messalla, tuo cum fratre, simulque
pollio, te, messalla, tuo cum fratre, simulque
pollo
messala
fracre
94     vos, bibule et servi, simul his te, candide furni,
vos, bibule et servi, simul his te, candide furni,
vos, bibule et servi, simul his te, candide furni,
vos, bibule et servi, simul his te, candide furni,
bibuli
servii
iste
funi
95     conpluris alios, doctos ego quos et amicos
compluresqueconpluresconpluresque
96     prudens praetereo, quibus haec, sint qualiacumque,
prudens praetereo, quibus haec, sint qualiacumque,
prudens praetereo, quibus haec, sint qualiacumque,
pretereo
sunt
qualia cumque
97     adridere velim, doliturus, si placeant spe
arridere
98     deterius nostra. demetri, teque, tigelli,
deterius nostra. demetri, teque, tigelli,
deterius nostra. demetri, teque, tigelli,
que
teque
tigilli
99     discipularum inter iubeo plorare cathedras.
discipulorumdiscupularum
100     i, puer, atque meo citus haec subscribe libello.
hoc

TESTIMONIA


Ln. 1. cf simile exordium ap. Persium Horati imitatorem s. 3, 1: ‘Nempe hoc adsidue e. q. s.’ eidem s. 5, 1 Horatiani sermonis I 3 exordium ante oculos versatum esse arbitramur

Ln. 1. cf ecb. captivi 22: ‘nam pede composito certans insistere metro’ 436: ‘nec pede composite sese sociaverat antro’

Ln. 1—3. cf. Hieronym. epist. 84: ‘mordetur et Lucilius, quod incomposito currat pede, et tamen sales eius leposque laudantur’

Ln. 3 sq. ‘quod (quae B) — defricuit’ Consentius p. 348 K.

Ln. 6. cf ecb. capt. 16: ‘hic sua devitat, dum pulchra poemata cantat’

Ln. 22. ‘ridiculum — res’ florileg. Nostrad. 188

Ln. 24. cf ecb. captivi 706: ‘talia conferre compellit simius iste’

Ln. 28. ‘at — miscuit’ Iulius Rufinianus de figuris sent. et eloc. § 6 p. 39 sq. Halm.

Ln. 29—31. ‘o — contigit’ Prisc. XVI 2, 12

Ln. 41. cf ecb. capt. 227: ‘post noctem mediam, quando sunt somnia uera’

Ln. 42. ‘in silvam ne ligna ferae’ praefatio s. Eusebii Hieronymi in librum psalmorum [Vall. VIIII 1157] Hieronymus adv. Pelagian. in fine, Hieronym. Sophonio epist. 134

Ln. 42. Servat. Lupus ad Einhardum epist. 1

Ln. 42. Servat. Lupi de tribus quaestionibus liber pag. 256 Baluz.

Ln. 42. cf Berno Augiensis de cons, tonorum diversitate [t. II p. 114 Gerbert.]: ‘in siluam ne ligna ferae; et in mare pisces?’

Ln. 42. Petrus Cluniacensis epist. II 12: ‘et quamvis secundum vulgare proverbium stolidissimum videatur humeris ligna ad silvam deferre et aqua urceo allata mare infundere’

Ln. 52 sq. cf Quintilian. institut. orat. VI 3, 20: ‘neque enim diceret Horatius, facetum carminis genus natura concessum esse Vergilio’

Ln. 52. ‘Varius — facetum’ Servius ad Verg. ecl. VIIII 35

Ln. 62. Servius ad Aen. XI 601

Ln. 73. cf ecb. captivi 715: ‘comis et urbanus, animo pius, ore serenus’

Ln. 79. schol. Pers. 1, 106

Ln. 79. Eutychis ars II 1 p. 467 K.

Ln. 79. cf ecbasis captivi 13: ‘saepe caput scabitur, vinus conroditur unguis’

Ln. 80. ‘saepe stilum vertas’ Pompeii commentum ap. Keil. V 1 p. 109

Ln. 80—81. ‘saepe — scripturus’ Hieronym. comment. in ecclesiasten cap. 2

Ln. 85. ‘explosa Arbuscula dixit’ Servius ad ecl. 10, 6

Ln. 87. ‘vellicat absentem Demetrius’ Eutychis ars II 2 p. 2169 P.

Ln. 100. cf ecbasis captivi 695: ‘i puer, atque meae citus hunc impone coquinae’

Ad graece scripta legenda typus graecus extrahe


GAI M. SEVER • MMDCCLX • MMDCCLXVII