Q. HORATIUS FLACCUS • OPERA ET COMMENTARII
CARM. ICARM. IICARM. IIICARM. IVCARM. SAEC.EP.SERM. ISERM. IIEPIST. IEPIST. IIA. P.

varia lectio et testimonia


opus et commentarii • varialectio et testimonia • prosodia et metra
1     ‘sunt quibus in satura videar nimis acer et ultra
‘sunt quibus in satura videar nimis acer et ultra
‘sunt quibus in satura videar nimis acer et ultra
‘sunt quibus in satura videar nimis acer et ultra
satirasatyra
nimis videar
videor
videor
2     legem tendere opus; sine nervis altera quidquid
legem tendere opus; sine nervis altera quidquid
intenderetenere
quicquidquitquid
3     conposui pars esse putat similisque meorum
conposui pars esse putat similisque meorum
composuicum posui
similesque
4     mille die versus deduci posse. trebati,
mille die versus deduci posse. trebati,
dies
diduci
5     quid faciam? praescribe.’ ‘quiescas.’ ‘ne faciam, inquis,
quid faciam? praescribe.’ ‘quiescas.’ ‘ne faciam, inquis,
quid faciam? praescribe.’ ‘quiescas.’ ‘ne faciam, inquis,
quid faciam? praescribe.’ ‘quiescas.’ ‘ne faciam, inquis,
quid fatiam
prescribe
quiescam
inquid
6     omnino versus? aio. peream male, si non
omnino versus? aio. peream male, si non
ago
nan
7     optimum erat; verum nequeo dormire. ter uncti
optimum erat; verum nequeo dormire. ter uncti
obtimum
iter
8     transnanto tiberim, somno quibus est opus alto,
trans nantotrasnanto
9     inriguumque mero sub noctem corpus habento.
irriguumque
10     aut si tantus amor scribendi te rapit, aude
capit
11     caesaris invicti res dicere, multa laborum
cesaris
12     praemia laturus.’ ‘cupidum, pater optime, vires
praemia laturus.’ ‘cupidum, pater optime, vires
premia
obtime
13     deficiunt; neque enim quivis horrentia pilis
14     agmina nec fracta pereuntis cuspide gallos
agmina nec fracta pereuntis cuspide gallos
ne
pereuntes
15     aut labentis equo describit volnera parthi.’
aut labentis equo describit volnera parthi.’
aut labentis equo describit volnera parthi.’
labentes
describatdescripsit
vulnenavulneravuulnera
16     attamen et iustum poteras et scribere fortem,
at tamen
17     scipiadam ut sapiens lucilius.’ ‘haud mihi dero,
scipiadam ut sapiens lucilius.’ ‘haud mihi dero,
scipiadam ut sapiens lucilius.’ ‘haud mihi dero,
scipiadem
audauthaut
deero
18     cum res ipsa feret: nisi dextro tempore flacci
cum res ipsa feret: nisi dextro tempore flacci
cum res ipsa feret: nisi dextro tempore flacci
cum res ipsa feret: nisi dextro tempore flacci
cum res ipsa feret: nisi dextro tempore flacci
cum res ipsa feret: nisi dextro tempore flacci
dumquum
res
ista
feratfertferunt
aut
deerodero
19     verba per attentam non ibunt caesaris aurem:
verba per attentam non ibunt caesaris aurem:
verba per attentam non ibunt caesaris aurem:
parat tentam
attantam
cesaris
20     cui male si palpere, recalcitrat undique tutus.’
cui male si palpere, recalcitrat undique tutus.’
cui male si palpere, recalcitrat undique tutus.’
equus palpare recalcitrat
palberepalpare
recalcitret
21     ‘quanto rectius hoc quam tristi laedere versu
‘quanto rectius hoc quam tristi laedere versu
hic
ledere
22     pantolabum scurram nomentanumque nepotem,
pantolabum scurram nomentanumque nepotem,
pantolabum scurram nomentanumque nepotem,
pantolabum scurram nomentanumque nepotem,
panto labumpantobabum
scurritem
nomentanumve
nopotempoetam
23     cum sibi quisque timet, quamquam est intactus, et odit.’
quem
24     ‘quid faciam? saltat milonius, ut semel icto
‘quid faciam? saltat milonius, ut semel icto
‘quid faciam? saltat milonius, ut semel icto
millonius
simul
uncto
25     accessit fervor capiti numerusque lucernis;
nomerusquenumerisque
26     castor gaudet equis, ovo prognatus eodem
27     pugnis; quot capitum vivunt, totidem studiorum
quod
28     milia: me pedibus delectat claudere verba
verbum
29     lucili ritu, nostrum melioris utroque.
lucili ritu, nostrum melioris utroque.
lucilii
ritum
30     ille velut fidis arcana sodalibus olim
ille velut fidis arcana sodalibus olim
velud
archanaqui arcana
31     credebat libris neque, si male cesserat, usquam
credebat libris neque, si male cesserat, usquam
credebat libris neque, si male cesserat, usquam
nec si male res eratneque si male gesserat
gesserat
umquamunquam
32     decurrens alio neque, si bene; quo fit ut omnis
quod
33     votiva pateat veluti descripta tabella
34     vita senis. sequor hunc, lucanus an apulus anceps;
apolusappulus
35     nam venusinus arat finem sub utrumque colonus,
finem
36     missus ad hoc pulsis, vetus est ut fama, sabellis,
missus ad hoc pulsis, vetus est ut fama, sabellis,
massus
et
37     quo ne per vacuum romano incurreret hostis,
quo ne per vacuum romano incurreret hostis,
quo ne per vacuum romano incurreret hostis,
quo ne per vacuum romano incurreret hostis,
‘quo?’
quo ne
ne quo
vactium
38     sive quod apula gens seu quod lucania bellum
sive quod apula gens seu quod lucania bellum
sive quod apula gens seu quod lucania bellum
sive quod apula gens seu quod lucania bellum
quid
appula
seu quot
belli
39     incuteret violenta. sed hic stilus haud petet ultro
incuteret violenta. sed hic stilus haud petet ultro
incuteret violenta. sed hic stilus haud petet ultro
incuteret violenta. sed hic stilus haud petet ultro
incuter&
setsi
authauhautut
petitpito
40     quemquam animantem et me veluti custodiet ensis
41     vagina tectus: quem cur destringere coner
distringere
42     tutus ab infestis latronibus? o pater et rex
43     iuppiter, ut pereat positum robigine telum
iuppiter, ut pereat positum robigine telum
iuppiter, ut pereat positum robigine telum
iuppiter, ut pereat positum robigine telum
iupiter
potius
rubigine
collumferrumtaelum
44     nec quisquam noceat cupido mihi pacis! at ille,
nec quisquam noceat cupido mihi pacis! at ille,
paucis
illi
45     qui me conmorit – melius non tangere, clamo –
commorit
46     flebit et insignis tota cantabitur urbe.
flebit et insignis tota cantabitur urbe.
flevit
nota
47     cervius iratus leges minitatur et urnam,
cervius iratus leges minitatur et urnam,
servius
imitaturminatur
48     canidia albuci, quibus est inimica, venenum,
canidia albuci, quibus est inimica, venenum,
canidia albuci, quibus est inimica, venenum,
canidiam
albutialbutius
est
49     grande malum turius, siquid se iudice certes.
grande malum turius, siquid se iudice certes.
furiustoriusturias
quid se iudice certesquid se iudice certetquid sibi iudice certesquis se iudice certesquis se iudice certet
50     ut quo quisque valet suspectos terreat utque
ut quo quisque valet suspectos terreat utque
et
valeat
51     imperet hoc natura potens, sic collige mecum:
metum
52     dente lupus, cornu taurus petit: unde nisi intus
curnu
53     monstratum? scaevae vivacem crede nepoti
monstratum? scaevae vivacem crede nepoti
monstratum? scaevae vivacem crede nepoti
monstratam
scaevescevae
credere
54     matrem: nil faciet sceleris pia dextera – mirum,
matrem: nil faciet sceleris pia dextera – mirum,
matrem: nil faciet sceleris pia dextera – mirum,
nilnil
faceretfaciat
mirum estmirum nimirum simirum, quinmirum: atnimirumverum
55     ut neque calce lupus quemquam neque dente petit bos –
ut neque calce lupus quemquam neque dente petit bos –
ut neque calce lupus quemquam neque dente petit bos –
ut neque calce lupus quemquam neque dente petit bos –
ne calce
quenquam
ne dente
petat
56     sed mala tollet anum vitiato melle cicuta.
sed mala tollet anum vitiato melle cicuta.
sed mala tollet anum vitiato melle cicuta.
sed mala tollet anum vitiato melle cicuta.
set
male
tellettoll&tollit
viciato
57     ne longum faciam: seu me tranquilla senectus
neu
58     exspectat seu mors atris circumvolat alis,
exspectat seu mors atris circumvolat alis,
exspectat seu mors atris circumvolat alis,
expectatexpectet
mors iamsors
circum volat
59     dives, inops, romae, seu fors ita iusserit, exsul,
dives, inops, romae, seu fors ita iusserit, exsul,
dives, inops, romae, seu fors ita iusserit, exsul,
rome
luserit
exul
60     quisquis erit vitae scribam color.’ ‘o puer, ut sis
quisquis erit vitae scribam color.’ ‘o puer, ut sis
erat
vite
61     vitalis metuo et maiorum nequis amicus
vitalis metuo et maiorum nequis amicus
et
maiorem
62     frigore te feriat.’ ‘quid? cum est lucilius ausus
frigore te feriat.’ ‘quid? cum est lucilius ausus
frigora
est
63     primus in hunc operis conponere carmina morem
primus in hunc operis conponere carmina morem
primus in hunc operis conponere carmina morem
huc
hanc operis conponere carmina formam
componere
64     detrahere et pellem, nitidus qua quisque per ora
detrahere et pellem, nitidus qua quisque per ora
morem
quia
65     cederet, introrsum turpis: num laelius aut qui
cederet, introrsum turpis: num laelius aut qui
cederet, introrsum turpis: num laelius aut qui
cederet, introrsum turpis: num laelius aut qui
incederetcaederetin cederet
intorsumintrorsus
lelius
et
66     duxit ab oppressa meritum karthagine nomen
duxit ab oppressa meritum karthagine nomen
opressa
cartaginecarthaginechartaginekartagine
67     ingenio offensi aut laeso doluere metello
ingenio offensi aut laeso doluere metello
ingenio offensi aut laeso doluere metello
lapsoleso
deluere
metællo
68     famosisque lupo cooperto versibus? atqui
famosisque lupo cooperto versibus? atqui
famosisque lupo cooperto versibus? atqui
famosisve
coopertiscoopertoscoperto
&quiatque
69     primores populi arripuit populumque tributim,
primores populi arripuit populumque tributim,
populisque
tributum
70     scilicet uni aequos virtuti atque eius amicis.
aequusaequisequus
71     quin ubi se a volgo et scaena in secreta remorant
quin ubi se a volgo et scaena in secreta remorant
vulgo
scena
72     virtus scipiadae et mitis sapientia laeli,
virtus scipiadae et mitis sapientia laeli,
scipaidae
laeliilaellilaedilelilelii
73     nugari cum illo et discincti ludere, donec
distincti
74     decoqueretur holus, soliti. quidquid sum ego, quamvis
decoqueretur holus, soliti. quidquid sum ego, quamvis
decoqueretur holus, soliti. quidquid sum ego, quamvis
decoqueretur holus, soliti. quidquid sum ego, quamvis
decoqueriturdequoqueretdequoqueretur
olus
quicquid
quam visquavis
75     infra lucili censum ingeniumque, tamen me
lucilii
76     cum magnis vixisse invita fatebitur usque
77     invidia et fragili quaerens inlidere dentem
invidia et fragili quaerens inlidere dentem
querens
illidere
78     offendet solido – nisi quid tu, docte trebati,
offendet solido – nisi quid tu, docte trebati,
offendet solido – nisi quid tu, docte trebati,
offendisoffendit
solito
trabati
79     dissentis.’ ‘equidem nihil hinc diffindere possum.
dissentis.’ ‘equidem nihil hinc diffindere possum.
dissentis.’ ‘equidem nihil hinc diffindere possum.
nichilnil
hichis
deffingediffiderediffingerediffunderedifingere
80     sed tamen ut monitus caveas, ne forte negoti
sed tamen ut monitus caveas, ne forte negoti
set
negocinegotii
81     incutiat tibi quid sanctarum inscitia legum:
incitiat
82     si mala condiderit in quem quis carmina, ius est
condederit
83     iudiciumque.’ ‘esto, siquis mala; sed bona siquis
iuditiumque
84     iudice condiderit laudatus caesare? siquis
iudice condiderit laudatus caesare? siquis
laudatur
cesare
85     opprobriis dignum latraverit, integer ipse?’
opprobriis dignum latraverit, integer ipse?’
opprobriis dignum latraverit, integer ipse?’
obprobriisopprobrium
laceraverit
ipsae
86     ‘solventur risu tabulae, tu missus abibis.’
rabulaesubsellia

TESTIMONIA


Ln. 1—2. ‘sunt — opus’ Porph. et Acr. ad serm. I 1, 1

Ln. 7—8. ‘ter — alto’ Ioannes Saresber. policr. I 8

Ln. 16. schol. Pers. 5, 4

Ln. 16—17. ‘et scribere — Lucilius’ Prisc. VII 2, 4

Ln. 26. schol. Statii Theb. VI 329

Ln. 27—28. ‘quot — milia’ schol. Pers. 5, 52

Ln. 29. Porph. vita Horati

Ln. 35. Porph. vita Horat.

Ln. 42—43. ‘o — rubigine ferrum’ Prisc. XV 6, 36

Ln. 44 sq. cf ecb. captivi 663—666: ‘nec quisquam noceat cupido mihi pacis, et ultra de grege conventis non sit, qui calcitret ullus, qui te commovit, melius non tangere scibit’

Ln. 44—46. ‘at — flebit’ Prisc. XVII 1, 5

Ln. 45—46. ‘qui — flebit’ Prisc. X 3, 16

Ln. 54. cf ecb. captivi 530: ‘verum nil sceleris faciat pia dextera regis’

Ln. 55. cf ecb. capt. 365: ‘nam neque calce lupus neque quemquam dente petit bos’

Ln. 69. gloss. Mai class. auct. VIII 579

Ln. 82—83. ‘ei — iudiciumque’ Apollinar. Sidon. epist. 11

Ln. 82. Ioann. Saresber. policr. VII 24

Ad graece scripta legenda typus graecus extrahe


GAI M. SEVER • MMDCCLX • MMDCCLXVII