Q. HORATIUS FLACCUS • OPERA ET COMMENTARII
CARM. ICARM. IICARM. IIICARM. IVCARM. SAEC.EP.SERM. ISERM. IIEPIST. IEPIST. IIA. P.

varia lectio et testimonia


opus et commentarii • varialectio et testimonia • prosodia et metra
1     ‘unde et quo catius?’ ‘non est mihi tempus, aventi
‘unde et quo catius?’ ‘non est mihi tempus, aventi
quo is
avendiavtentihabentihaventi
2     ponere signa novis praeceptis, qualia vincent
ponere signa novis praeceptis, qualia vincent
preceptis
vincantvincunt
3     pythagoran anytique reum doctumque platona.
pythagoran anytique reum doctumque platona.
pythagoran anytique reum doctumque platona.
pitagoranpithagoranpytagoran
anetiqueanitiqueantiqueantyquiteanytiutique
platonem
4     ‘peccatum fateor, cum te sic tempore laevo
levo
5     interpellarim; sed des veniam bonus, oro.
interpellarim; sed des veniam bonus, oro.
interpellareminterpellarum
set
6     quodsi interciderit tibi nunc aliquid, repetes mox,
quodsi interciderit tibi nunc aliquid, repetes mox,
quodsi interciderit tibi nunc aliquid, repetes mox,
quodsi interciderit tibi nunc aliquid, repetes mox,
quod si
quod si intercideritquod sinterciderit
tunc
aliquit
7     sive est naturae hoc sive artis, mirus utroque.’
sive est naturae hoc sive artis, mirus utroque.’
sive est naturae hoc sive artis, mirus utroque.’
est
nature
in utroqueutraque
8     quin id erat curae, quo pacto cuncta tenerem
‘quin id erat curae, quo pacto cuncta tenerem
‘quin id erat curae, quo pacto cuncta tenerem
‘quin id erat curae, quo pacto cuncta tenerem
quid
erit
cuncti
tenorem
9     utpote res tenuis, tenui sermone peractas.’
utpote res tenuis, tenui sermone peractas.’
utpote res tenuis, tenui sermone peractas.’
utpote res tenuis, tenui sermone peractas.’
utpote res tenuis, tenui sermone peractas.’
ut poteresut poterisutpute
res
tenues
tenui et sermone
peractis
10     ede hominis nomen, simul et, romanus an hospes.’
‘ede hominis nomen, simul et, romanus an hospes.’
aedeetde
et
11     ipsa memor praecepta canam, celabitur auctor.
‘ipsa memor praecepta canam, celabitur auctor.
ipse
celabrabiturcelebrabiturcelibitur
12     longa quibus facies ovis erit, illa memento,
erat
13     ut suci melioris et ut magis alba rotundis,
ut suci melioris et ut magis alba rotundis,
ut suci melioris et ut magis alba rotundis,
et
meloris
almaalta
14     ponere: namque marem cohibent callosa vitellum.
15     cole suburbano qui siccis crevit in agris
cole suburbano qui siccis crevit in agris
caulecolle
herbis
16     dulcior: inriguo nihil est elutius horto.
dulcior: inriguo nihil est elutius horto.
dulcior: inriguo nihil est elutius horto.
dulcior: inriguo nihil est elutius horto.
irriguo
inrigui nihil est elutius horti
elotiuselucius
inhortoorto
17     si vespertinus subito te oppresserit hospes,
ortus
18     ne gallina malum responset dura palato,
ne gallina malum responset dura palato,
ne gallina malum responset dura palato,
molli gallina resistat
gillina
respondaresponderespondetresponsat
19     doctus eris vivam musto mersare falerno:
mixtomulso
20     hoc teneram faciet. pratensibus optima fungis
hoc teneram faciet. pratensibus optima fungis
hoc teneram faciet. pratensibus optima fungis
hoc teneram faciet. pratensibus optima fungis
hic
fatiet
protensibus
obtima
21     natura est; aliis male creditur. ille salubris
salubres
22     aestates peraget, qui nigris prandia morisaestatisperagit
23     finiet, ante gravem quae legerit arbore solem.
24     aufidius forti miscebat mella falerno:
25     mendose, quoniam vacuis conmittere venis
26     nil nisi lene decet: leni praecordia mulso
nil nisi lene decet: leni praecordia mulso
pleni
viso
27     prolueris melius. si dura morabitur alvus,
alvos
28     mitulus et viles pellent obstantia conchae
mitulus et viles pellent obstantia conchae
mitulus et viles pellent obstantia conchae
mitulus et viles pellent obstantia conchae
mittulusmugilismutilusmytilus
pelluntpollent
opstantia
conche
29     et lapathi brevis herba, sed albo non sine coo.
et lapathi brevis herba, sed albo non sine coo.
et lapathi brevis herba, sed albo non sine coo.
et lapathi brevis herba, sed albo non sine coo.
brevis
set
albe
chiochoo
30     lubrica nascentes inplent conchylia lunae;
lubrica nascentes inplent conchylia lunae;
lubrica nascentes inplent conchylia lunae;
complentimplent
conchilia
lunam
31     sed non omne mare est generosae fertile testae:
sed non omne mare est generosae fertile testae:
set
terteteste
32     murice baiano melior lucrina peloris,
murice baiano melior lucrina peloris,
palato
lucrana
33     ostrea circeis, miseno oriuntur echini,
echinniochini
34     pectinibus patulis iactat se molle tarentum.
pectinibus patulis iactat se molle tarentum.
pectinibus patulis iactat se molle tarentum.
iactabat
mole
turentum
35     nec sibi cenarum quivis temere arroget artem,
nec sibi cenarum quivis temere arroget artem,
nec sibi cenarum quivis temere arroget artem,
nec sibi cenarum quivis temere arroget artem,
nec sibi cenarum quivis temere arroget artem,
haecne
caenarum
quamvisqui visquisquam
argog&
arcem
36     non prius exacta tenui ratione saporum.
ninisi
37     nec satis est cara piscis averrere mensa
nec satis est cara piscis averrere mensa
pisces
auferrereavellereavertere
38     ignarum, quibus est ius aptius et quibus assis
vis
39     languidus in cubitum iam se conviva reponet.
reponat
40     umber et iligna nutritus glande rotundas
umber et iligna nutritus glande rotundas
ut
rotundus
41     curvat aper lances carnem vitantis inertem;
curvat aper lances carnem vitantis inertem;
curvat aper lances carnem vitantis inertem;
curvet
carmen
vicantisvitantes
42     nam laurens malus est, ulvis et harundine pinguis.
nam laurens malus est, ulvis et harundine pinguis.
laures
arundine
43     vinea submittit capreas non semper edulis.
vinea submittit capreas non semper edulis.
vinea submittit capreas non semper edulis.
vinea submittit capreas non semper edulis.
venea
consumitsummittatsummittit
caprelas
edulesedullis
44     fecundae leporis sapiens sectabitur armos.
faecundifecundifoecundæfoecundi
45     piscibus atque avibus quae natura et foret aetas,
piscibus atque avibus quae natura et foret aetas,
piscibus atque avibus quae natura et foret aetas,
pavis
ac
afferat atque ars
46     ante meum nulli patuit quaesita palatum.
ante meum nulli patuit quaesita palatum.
ante meum nulli patuit quaesita palatum.
ante meum nulli patuit quaesita palatum.
ante meum nulli patuit quaesita palatum.
mecum
patuit nulli
latuit
quesita
palato
47     sunt quorum ingenium nova tantum crustula promit.
sunt quorum ingenium nova tantum crustula promit.
sunt quorum ingenium nova tantum crustula promit.
sunt quorum ingenium nova tantum crustula promit.
tamtum
tantum
crustola
promunt
48     nequaquam satis in re una consumere curam,
nequaquam satis in re una consumere curam,
nequaquam satis in re una consumere curam,
nequaquam satis in re una consumere curam,
licet
satis est in re unasatis in re una est
est satis in re una consumere curamsatis in re una consumere curam estsatist est in rem unam insumere curam
curamst
49     ut siquis solum hoc, mala ne sint vina, laboret,
nescit
50     quali perfundat piscis securus olivo.
quali perfundat piscis securus olivo.
quali perfundat piscis securus olivo.
profundatquale
pisces
securis
51     massica si caelo suppones vina sereno,
massica si caelo suppones vina sereno,
massica si caelo suppones vina sereno,
suppones si caelo
celo
subponassubpones
52     nocturna siquid crassi est tenuabitur aura
nocturna siquid crassi est tenuabitur aura
nocturno
aula
53     et decedet odor nervis inimicus; at illa
54     integrum perdunt lino vitiata saporem.
integrum perdunt lino vitiata saporem.
interdum
sapore
55     surrentina vafer qui miscet faece falerna
surrentina vafer qui miscet faece falerna
fece
valerna
56     vina, columbino limum bene colligit ovo,
limumumlinumvinum
57     quatenus ima petit volvens aliena vitellus.
quatenus ima petit volvens aliena vitellus.
quiatinus
petatpetunt
58     tostis marcentem squillis recreabis et afra
squilis
59     potorem coclea; nam lactuca innatat acri
potorem coclea; nam lactuca innatat acri
potorem coclea; nam lactuca innatat acri
potorem coclea; nam lactuca innatat acri
cochlea
l&tuca
innata
acrisagri
60     post vinum stomacho; perna magis et magis hillis
post vinum stomacho; perna magis et magis hillis
ac
hillahillusillis
61     flagitat inmorsus refici, quin omnia malit
flagitat inmorsus refici, quin omnia malit
admorsusimmersusimmorsisimmorsusin morsusinmorsisis morsus
mallitmavoltmavult
62     quaecumque inmundis fervent allata popinis.
quaecumque inmundis fervent allata popinis.
quaecumque inmundis fervent allata popinis.
immundisin mundis
fervunt
ablataadipataalataalbata
63     est operae pretium duplicis pernoscere iuris
est operae pretium duplicis pernoscere iuris
opere
precium
64     naturam. simplex e dulci constat olivo,
naturam. simplex e dulci constat olivo,
edulcieduliet dulci
stat
65     quod pingui miscere mero muriaque decebit
quod pingui miscere mero muriaque decebit
quod pingui miscere mero muriaque decebit
at pinquiquinquenni
misceri
moriaquemurcaquemurtaque
66     non alia quam qua byzantia putuit orca.
non alia quam qua byzantia putuit orca.
non alia quam qua byzantia putuit orca.
quae byzantiaqui byzantia
bizanciabizantiabrantiabriantia
puduitputruitpuvit
67     hoc ubi confusum sectis inferbuit herbis
sictis
68     corycioque croco sparsum stetit, insuper addes
corycioque croco sparsum stetit, insuper addes
coricioquecoritioquecorricioquecorytioque
addens
69     pressa venafranae quod baca remisit olivae.
pressa venafranae quod baca remisit olivae.
vænafranaevena franaae
bacha
70     picenis cedunt pomis tiburtia suco:
picaenis
71     nam facie praestant, venucula convenit ollis;
nam facie praestant, venucula convenit ollis;
nam facie praestant, venucula convenit ollis;
nam facie praestant, venucula convenit ollis;
ne
prestant
veniculavennucalavennuculavenunculavenuuncula
illis
72     rectius albanam fumo duraveris uvam.
73     hanc ego cum malis, ego faecem primus et allec,
hanc ego cum malis, ego faecem primus et allec,
hanc ego cum malis, ego faecem primus et allec,
hanc ego cum malis, ego faecem primus et allec,
hanc ergo
et allec primus faecem
factkemfecem
alechallec
74     primus et invenior piper album cum sale nigro
inveniinveniarinvenitinventor
75     incretum puris circumposuisse catillis.
circum posuisse
76     inmane est vitium dare milia terna macello
inmane est vitium dare milia terna macello
inmane est vitium dare milia terna macello
immane vitiumimmaneat vitiumin mare convitiuminmanest vitium
est
millia
77     angustoque vagos piscis urgere catino.
angustoque vagos piscis urgere catino.
pisces
urguere
78     magna movet stomacho fastidia, seu puer unctis
magna movet stomacho fastidia, seu puer unctis
magna movet stomacho fastidia, seu puer unctis
magno
movent
stomachum
79     tractavit calicem manibus, dum furta ligurrit,
crustafrustafulta
80     sive gravis veteri creterrae limus adhaesit.
sive gravis veteri creterrae limus adhaesit.
craeterraecrateraecraterecreterre
adhesit
81     vilibus in scopis, in mappis, in scobe quantus
vilibus in scopis, in mappis, in scobe quantus
mattis
scope
82     consistit sumptus? neglectis flagitium ingens.consistatneglectus
83     ten lapides varios lutulenta radere palma
ten lapides varios lutulenta radere palma
ten lapides varios lutulenta radere palma
ten lapides varios lutulenta radere palma
ten lapides varios lutulenta radere palma
te en
lapidislapidos
parios
luculentaluitilenta
planta
84     et tyrias dare circum inlota toralia vestis,
et tyrias dare circum inlota toralia vestis,
ilittaillotainluta
vestes
85     oblitum, quanto curam sumptumque minorem
sumptoquesumptuque
86     haec habeant, tanto reprehendi iustius illis,
reprendi
87     quae nisi divitibus nequeunt contingere mensis?’
quae nisi divitibus nequeunt contingere mensis?’
quae nisi divitibus nequeunt contingere mensis?’
inque
nequeant
consistere
88     ‘docte cati, per amicitiam divosque rogatus
amiciñiamamiticiamimititiam
89     ducere me auditum, perges quocumque, memento.
90     nam quamvis memori referas mihi pectore cuncta,
nam quamvis memori referas mihi pectore cuncta,
nam quamvis memori referas mihi pectore cuncta,
nam quamvis memori referas mihi pectore cuncta,
nonnum
quamquamquam
referas memori
pectoræ
91     non tamen interpres tantundem iuveris. adde
non tamen interpres tantundem iuveris. adde
non tamen interpres tantundem iuveris. adde
nam
tantumdem
iveris
92     voltum habitumque hominis, quem tu vidisse beatus
voltuvultum
93     non magni pendis, quia contigit; at mihi cura
non magni pendis, quia contigit; at mihi cura
nomagni
curam
94     non mediocris inest, fontis ut adire remotos
non mediocris inest, fontis ut adire remotos
non mediocris inest, fontis ut adire remotos
non mediocris inest, fontis ut adire remotos
enest
fontes
audire
romotos
95     atque haurire queam vitae praecepta beatae.’
atque haurire queam vitae praecepta beatae.’
quam
vite

TESTIMONIA


Ln. 1. ‘unde — Catius?’ Prisc. XV 5, 30

Ln. 2 sq. ‘in usus istorum licet et Catio ‘ponere — Platona’’ Ioannes Saresber. policr. VJII 8

Ln. 4. cf ecbasis captivi 126: ‘peccatum fateor, iuvenilis me gravat error’

Ln. 12—14. cf. Plin. nat. hist. X 145: ‘quae oblonga sint ova gratioris saporis putat Horatius Flaccus. feminam edunt quae rotundiora gignuntur, reliqua marem’

Ln. 14. ‘marem — vitellum’ gloss. Mai class. auct. VIII 597

Ln. 16. ‘irriguo — horto’ gloss. Mai class. auct. VIII 302

Ln. 17. cf vita Benedicti abb. Clusensis cap. 6 [Pertz XIIII = XII 202]: ‘sed, siquis ad eos vespertinus hospes advenerit, aut discedit ad crastinum, aut, ut multum, forte moratur per biduum’

Ln. 25—26. cf. ecbasis captivi 990: ‘nil nisi lene decet vacuis committere venis’

Ln. 28. cf Seren. Sammon. vv. 533 sq.: ‘quodque satis melius verbis dicemus Horati, mitulus (Mytilus Med.) et viles pellent (pellunt Tur.) obstantia conchae’

Ln. 29. ‘Coos est insula, unde Horatius dicit Coum vinum’ schol. Lucan. VIII 247

Ln. 33. Servius ad georg. I 207 grammaticus de dubiis nominibus p. 678 K

Ln. 34. gloss. Mai class. auct. VIII 436 ‘et molle Tarentum’

Ln. 34. Macrob. saturn. II 14

Ln. 37. ecbasis captivi 627

Ln. 39. ecbasis captivi 540

Ln. 43. schol. Ã (non Acr.) ad epod. 2, 34

Ln. 44. Donat. ad Terent. eun. III 1, 36

Ln. 48. cf ecbasis captivi 44: ‘una re quemcumque suam consumere curam’

Ln. 55. schol. Pers. 3, 93

Ln. 57. Porph. ad serm II 4, 14 ‘volvens aliena vitellus’

Ln. 57. gloss. Mai class. auct. VIII 597

Ln. 59—60. cf. Plin. nat. hist. XXIII 38: ‘stomacho innatat’

Ln. 60. ‘perna — hillis’ gloss. Mai class. auct. VIII 274

Ln. 61. ‘flagitat inmorsus refici’ gloss. Mai class. auct. VIII 338

Ln. 62. ecbasis captivi 142

Ln. 73—74. ‘ego primus faecem et (face nec cod.) allec miscui’ Nonius p. 120

Ln. 78—80. ecbasis captivi 1019—1021

Ln. 79. gloss. Mai class. auct. VIII 318

Ln. 81—82. ‘unde Horatius in sermonibus: in scope quantus consistit sumptus; et haec scopa, ae. i. illud unde domus mundator; unde idem in eodem libro: vilibus in scopis, in mappis’ gloss. Mai class. auct. VIII 535

Ln. 87. ecbasis captivi 143

Ln. 90. Prisc. VII 16, 78

Ln. 92 sq. cf ecbasis captivi it. 1130: ‘non magni pendis habitum vultumque potentis’

Ad graece scripta legenda typus graecus extrahe


GAI M. SEVER • MMDCCLX • MMDCCLXVII