Q. HORATIUS FLACCUS • OPERA ET COMMENTARII
CARM. ICARM. IICARM. IIICARM. IVCARM. SAEC.EP.SERM. ISERM. IIEPIST. IEPIST. IIA. P.

varia lectio et testimonia


opus et commentarii • varialectio et testimonia • prosodia et metra
1     ne perconteris, fundus meus, optime quincti,
ne perconteris, fundus meus, optime quincti,
percuncteris
quinti
2     arvo pascat erum an bacis opulentet olivae,
arvo pascat erum an bacis opulentet olivae,
arvo pascat erum an bacis opulentet olivae,
piscat
herum
olive
3     pomisne an pratis an amicta vitibus ulmo,
pomisne an pratis an amicta vitibus ulmo,
pomisne an pratis an amicta vitibus ulmo,
pomisne an pratis an amicta vitibus ulmo,
pomisve
at pratiset pratis
amicaiuncta
victibus
4     scribetur tibi forma loquaciter et situs agri.
5     continui montes si dissocientur opaca
continui montes si dissocientur opaca
misinisci
dissotiantur
6     valle, sed ut veniens dextrum latus adspiciat sol,
aspiciat
7     laevum discedens curru fugiente vaporet,
laevum discedens curru fugiente vaporet,
laevum discedens curru fugiente vaporet,
levaimlevum
descedensdiscendens
cursu
8     temperiem laudes. quid si rubicunda benigni
temperiem laudes. quid si rubicunda benigni
quidsiquod si
benignaebenigne
9     corna vepres et pruna ferant, si quercus et ilex
corna vepres et pruna ferant, si quercus et ilex
corna vepres et pruna ferant, si quercus et ilex
corna vepres et pruna ferant, si quercus et ilex
cornua
ferentferunt
si
& si ilexhinc ilexni ilex
10     multa fruge pecus, multa dominum iuvet umbra?
iuvat
11     dicas adductum propius frondere tarentum.
discas
12     fons etiam rivo dare nomen idoneus, ut nec
13     frigidior thraecam nec purior ambiat hebrus,
thracamthrecamtracamtrachamtrecam
14     infirmo capiti fluit utilis, utilis alvo.
infirmo capiti fluit utilis, utilis alvo.
utilis
apt& alvo; utilisaptus et utilis alvo
15     hae latebrae dulces et, iam si credis, amoenae
hae latebrae dulces et, iam si credis, amoenae
hae latebrae dulces et, iam si credis, amoenae
hae latebrae dulces et, iam si credis, amoenae
hae latebrae dulces et, iam si credis, amoenae
kalatebre
dulces etiam si credi camenae
etia sietiam sihe si mihi
et iam si credis
amice
16     incolumem tibi me praestant septembribus horis.
incolumem tibi me praestant septembribus horis.
incolomemincolumen
septembrius
17     tu recte vivis, si curas esse quod audis.
18     iactamus iam pridem omnis te roma beatum;
19     sed vereor, ne cui de te plus quam tibi credas
sed vereor, ne cui de te plus quam tibi credas
set
tibi
20     neve putes alium sapiente bonoque beatum
alium a
21     neu, si te populus sanum recteque valentem
seu
22     dictitet, occultam febrem sub tempus edendi
dictitet, occultam febrem sub tempus edendi
dictitet, occultam febrem sub tempus edendi
ocultam
subtempus
pectus
23     dissimules, donec manibus tremor incidat unctis.
24     stultorum incurata pudor malus ulcera celat.
caelat
25     siquis bella tibi terra pugnata marique
26     dicat et his verbis vacuas permulceat auris:
dicat et his verbis vacuas permulceat auris:
demulceat
aures
27     ‘tene magis salvum populus velit an populum tu,
salvom
28     servet in ambiguo qui consulit et tibi et urbi
29     iuppiter,’ augusti laudes agnoscere possis:
iuppiter,’ augusti laudes agnoscere possis:
iuppiter,’ augusti laudes agnoscere possis:
iupiter
adcognoscereadgnoscereagnuscerecognoscere
possis: ¦¦ cum – possis, ¦¦ cum
30     cum pateris sapiens emendatusque vocari,
cupiaspoteris
31     respondesne tuo, dic sodes, nomine? ‘nempe
respondesne tuo, dic sodes, nomine? ‘nempe
respondesne tuo, dic sodes, nomine? ‘nempe
respondes ne
respondesne? tuo dic sodes nomine!
tutu o
32     vir bonus et prudens dici delector ego ac tu.'
33     qui dedit hoc hodie, cras, si volet, auferet, ut, si
ausiaut siidemut si
34     detulerit fasces indigno, detrahet idem.
detrahit
35     ‘pone, meum est,’ inquit: pono tristisque recedo.
‘pone, meum est,’ inquit: pono tristisque recedo.
‘pone, meum est,’ inquit: pono tristisque recedo.
inquid
tacitusque
repono
36     idem si clamet furem, neget esse pudicum,
37     contendat laqueo collum pressisse paternum,
38     mordear opprobriis falsis mutemque colores?
mordear opprobriis falsis mutemque colores?
obprobriis
coloremcoloris
39     falsus honor iuvat et mendax infamia terret
falsus honor iuvat et mendax infamia terret
falsus honor iuvat et mendax infamia terret
humor
aut
medax
40     quem nisi mendosum et medicandum? vir bonus est quis?
quem nisi mendosum et medicandum? vir bonus est quis?
quem nisi mendosum et medicandum? vir bonus est quis?
niquem mendosum & medicum
mendacemmendicandummendicum
qui
41     ‘qui consulta patrum, qui leges iuraque servat,
særvatserantur
42     quo multae magnaeque secantur iudice lites,
43     quo res sponsore et quo causae teste tenentur.’
responsoresresponsore
44     sed videt hunc omnis domus et vicinia tota
set videt
45     introrsum turpem, speciosum pelle decora.
introrsum turpem, speciosum pelle decora.
hinc prorsushunc prorsusinprorsumintorsumintrorsus
spetiosum
46     ‘nec furtum feci nec fugi’ si mihi dicat
‘nec furtum feci nec fugi’ si mihi dicat
faeci
dicetdicit
47     servus, ‘habes pretium, loris non ureris,’ aio.
servus, ‘habes pretium, loris non ureris,’ aio.
servos
precium
48     non hominem occidi. non pasces in cruce corvos.
49     ‘sum bonus et frugi.’ renuit negitatque sabellus.
‘sum bonus et frugi.’ renuit negitatque sabellus.
negat hoc renuitquerenuitque negatque
mugit atquenegat atquenegatatquenegatquenegit atque
50     cautus enim metuit foveam lupus accipiterque
cautus enim metuit foveam lupus accipiterque
metuat
accipit terque
51     suspectos laqueos et opertum miluus hamum:
suspectos laqueos et opertum miluus hamum:
suspectos laqueos et opertum miluus hamum:
suspectos laqueos et opertum miluus hamum:
suspectussuspensos
opetum
praecavet
amum
52     oderunt peccare boni virtutis amore.
oderunt peccare boni virtutis amore.
bonis
male formidine penæ
53     tu nihil admittes in te formidine poenae:
paenepoene
54     sit spes fallendi, miscebis sacra profanis.
sit spes fallendi, miscebis sacra profanis.
sit spes fallendi, miscebis sacra profanis.
si
fallenti
miscebit
55     nam de mille fabae modiis cum surripis unum,
nam de mille fabae modiis cum surripis unum,
nam de mille fabae modiis cum surripis unum,
nam de mille fabae modiis cum surripis unum,
fabae modiis cum surripis unamfabam modiis cum surripis unam
modus
modiis
subripis
56     damnum est, non facinus mihi pacto lenius isto.
damnum est, non facinus mihi pacto lenius isto.
dampnumdamum
pacto mihi
57     vir bonus, omne forum quem spectat et omne tribunal,
tribunal
58     quandocumque deos vel porco vel bove placat,
quandocumque deos vel porco vel bove placat,
parco
pacatplacet
59     ‘iane pater’ clare, clare cum dixit ‘apollo’,
‘iane pater’ clare, clare cum dixit ‘apollo’,
‘iane pater’ clare, clare cum dixit ‘apollo’,
clare, ... ‘apollo’ – salve, ... ‘apella’
clare
que dixitsupplextacitus
60     labra movet metuens audiri: ‘pulchra laverna,
61     da mihi fallere, da iusto sanctoque videri,
da mihi fallere, da iusto sanctoque videri,
da mihi fallere, da iusto sanctoque videri,
iustum
sanctum iustumque
sanctumquesantoque
62     noctem peccatis et fraudibus obice nubem.’
obiice
63     qui melior servo, qui liberior sit avarus,
qui melior servo, quoquin melior servo, quiquo melior servo, quiquo melior servo, quo
64     in triviis fixum cum se demittit ob assem,
in triviis fixum cum se demittit ob assem,
in triviis fixum cum se demittit ob assem,
trivis
dimittit
ob asse
65     non video. nam qui cupiet, metuet quoque; porro
qui
66     qui metuens vivet, liber mihi non erit umquam.
qui metuens vivet, liber mihi non erit umquam.
vivit
unquam
67     perdidit arma, locum virtutis deseruit, qui
68     semper in augenda festinat et obruitur re.
69     ‘vendere cum possis captivum, occidere noli:
compossis
70     serviet utiliter; sine pascat durus aretque,
aratque
71     naviget ac mediis hiemet mercator in undis,
72     annonae prosit, portet frumenta penusque.’
penumque
73     vir bonus et sapiens audebit dicere: pentheu,
74     rector thebarum, quid me perferre patique
75     indignum coges?’ ‘adimam bona.’ ‘nempe pecus, rem,
76     lectos, argentum: tollas licet.’ ‘in manicis et
manicis et inmanicis que
77     compedibus saevo te sub custode tenebo.’
compedibus saevo te sub custode tenebo.’
conpedibus
sevo
78     ‘ipse deus, simulatque volam, me solvet.’ opinor,
‘ipse deus, simulatque volam, me solvet.’ opinor,
‘ipse deus, simulatque volam, me solvet.’ opinor,
simul acsimul atque
volet
opinior
79     hoc sentit ‘moriar’. mors ultima linea rerum est.
hoc sentit ‘moriar’. mors ultima linea rerum est.
hoc sentit ‘moriar’. mors ultima linea rerum est.
rerum
est
vitæ

TESTIMONIA


Ln. 5—10. florileg. Nostradam.

Ln. 6 sq. ‘continui — valle’ Pseudoacron volgatus ad c. I 17, 11

Ln. 12. ‘hic (ec. Digentia rivus) est, do quo ait: fons — idoneus’

Ln. 12. Porph. ad epist. I 18, 104 cons, schol. de ibidem

Ln. 12—17. florileg. Nostradam.

Ln. 16. item Ausonius edyll. 8, v. 9 p. I70 Bipont. hexametrum finit: ‘Septembribus horis’

Ln. 19. cf Seneca epist. 80, 9: ‘intus te ipse considera: nunc qualis sis, aliis credis’

Ln. 19. Caton. dist. I 14 ~ Io. Saresb. policr. III 5: ‘plus aliis de te, quam tu tibi, credere noli’

Ln. 20. Charisius p. 268 K.

Ln. 20—24. florileg. Nostradam.

Ln. 30—33. florileg. Nostradam.

Ln. 36—79. florileg. Nostradam.

Ln. 39. Hildebertus moral. philos. p. 993 vita Godefridi comitis Capenbergensis c. 5 [Pertz. XIIII = XII 520]

Ln. 39. ‘falsus honor iuvat’

Ln. 39. Wernherus de Elmendorf. v. 1194 [antiqu. Germ. ann. IIII p. 317 H.]

Ln. 39 sq. ‘falsus — mendacem’ Ioannes Saresberiensis policr. III 14

Ln. 45. cf Persius 4, 14: ‘summa nequiquam pelle decorus’

Ln. 48. cf ecbas. capt. 1117: ‘hos repetens ludos enutriat in cruce corvos’

Ln. 50—52. Hildebertus moral. philos. p. 995, inter vv. 51 et 52 inserto: ‘oderunt peccare mali formidine poenae’

Ln. 50—52. idem versus in margine ad v. 52 adscriptus in y, post v. 52 apud Vincentium et Iohannem de Monsterolio

Ln. 52. Ratherus Veronens. exc. ex dialogo confessionali 21 p. 264 Ball.

Ln. 52. idem de translat. s. Metronis 7 p. 311

Ln. 52. Vincentius Bellovacensis specul. histor. VII 68

Ln. 52. Iohannes de Monsterolio epist. 75 [apud Martevium vett. scriptt. ampl. coll. II 1458-b]

Ln. 59 sq. imitatus est Persius 2, 8—10: ‘‘mens bona, fama, fides!’ — haec clare et ut audiat hospes: ilia sibi introrsum et sub lingua murmurat: ‘o si ebulliat patruus praeclarum funus!..’

Ln. 60. cf Pers. 5, 184: ‘labra moves tacitus’

Ln. 60 sq. ‘pulchra — videri’ Ioannes Saresberiensis epist. 250

Ln. 61. ‘da ... da’ cf. Pers. 2, 45 sq.

Ln. 62. cf ecbas. capt. 120: ‘peccatis noctem, quin fraudibus obice nubem’

Ln. 64. cf Persius 5, 111: ‘inque luto fixum possit transcendere nummun’

Ln. 67 sq. Hildebertus moral. philos. p. 990

Ln. 72. Priscianus instit. V 6, 34; VI 14, 76

Ln. 72. ‘portet — penusque’ Servius ad Aen. I 703

Ln. 73. sq ‘Pentheu, rector Thebarum’

Ln. 73. Priscianus instit. VII 5, 17

Ln. 73. cf Auson. ed. 16, 1: ‘vir bonus et sapiens’

Ln. 73—75. ‘Vir bonus et prudens. audebit dicere peutheu Rector thebarum quid me perferre pati est Indignum temptas’

Ln. 73—75. loril. Basil. F IV 38

Ln. 77. cf ecbas. capt. 1181: ‘compedibus tales num sub custode tenebit?’

Ln. 78. glossarium Mai [classic. auct. VIII 562]

Ln. 79. Ioannes Victoriensis V 8 p. 408 B.: ‘et Oratius dicit: mors ultima linea ream’

Ln. 79. tractat. de duce Ernesto 21 [VII 219 Haupt.]: ‘mors ultima linea rerum’

Ad graece scripta legenda typus graecus extrahe


GAI M. SEVER • MMDCCLX • MMDCCLXVII